Ecologische Verbindingszones: Leijgraaf, Groote Wetering, Schijndelse- en Molenheide Loop


In het district Beneden Aa gaan we samen met gemeenten meerdere ecologische verbindingszones (EVZ’s) aanleggen. We gaan aan de slag langs de Leijgraaf, Groote Wetering, Schijndelse- en Molenheide Loop. Een EVZ is een strook natuur langs de beek die de natuurgebieden verbindt. Met dit project wordt werk met werk gemaakt. Dat betekent dat ook andere opgaven, kansen of knelpunten die er zijn waar mogelijk meteen worden meegenomen.

Locatie

In totaal realiseren we binnen dit project circa 10 kilometer aan ecologische verbindingszones (EVZ). Het project is op te knippen in drie deelgebieden: het gebied van de Groote Wetering, de Leijgraaf en de Schijndelse- en Molenheide Loop. Hieronder volgt een beknopte beschrijving van elk deelgebied.

De Groote Wetering stroomt vanaf de Maashorst in westelijke richting in de richting van ’s-Hertogenbosch. De Groote Wetering stroomt in de gemeenten Bernheze en ‘s-Hertogenbosch nabij diverse bosgebieden zoals de Wamberg, de Hooge heide en de Maashorst. De beek is een belangrijke schakel voor de natuur.

We gaan met dit project een EVZ realiseren tussen grofweg de Loosbroeksestraat en het Molenpad (nabij de Vinkelse Molen). In dit traject liggen twee stuwen die nu een knelpunt vormen voor vismigratie. In het project zullen deze vismigratieknelpunten worden aangepakt door een vispassage aan te leggen.

Leijgraaf stroomt door de gemeenten Sint-Michielsgestel, Uden en Meijerijstad. De Leijgraaf moet een verbinding gaan vormen tussen het Aa-dal en de natuurgebieden Lage Gooren, Kooldert, Bedaf, Heische wal en Heeswijkse bossen doorgetrokken tot de omgeving bij kasteel Heeswijk. De Leijgraaf is vooral van belang om de populaties van de das en struweelvogels over een vrij grote afstand met elkaar in verbinding te brengen. Deze EVZ kan aangesloten worden op al bestaande landschapselementen zoals houtwallen, hagen en tuinen. Daarnaast is de waterloop een geschikt  leefgebied voor de kleine modderkruiper en waterplanten zoals de drijvende waterweegbree. Zowel benedenstrooms als bovenstrooms wordt er langs de Leijgraaf EVZ’s aangelegd.

In het benedenstroomse deel van de Leijgraaf (tussen Dreef en Gouverneursweg) wordt ook de kade langs de beek verbeterd. Omdat het waterschap hier aan de noordzijde aan de slag gaat met het realiseren van een EVZ wordt de aanpak van de kade hier integraal meegenomen. In de praktijk betekent dit dat de kade wordt opgeschoven (van de watergang af) en tussen de Leijgraaf en de nieuwe kade de EVZ wordt gerealiseerd. Uiteraard wordt hierbij beoordeeld hoe hoog de kade moet worden.

Bovenstrooms van de Leijgraaf wordt verspreid langs de beek in totaal 2,8 km aan EVZ aangelegd en worden ook 4 vismigratieknelpunten aangepakt. In dit deel van de Leijgraaf is er in de huidige situatie sprake van een knelpunt in waterafvoer. Bij bijvoorbeeld hevige regenval kan opstuwing van water ontstaan en dit zorgt soms voor hogere waterstanden. Met de realisatie van de EVZ wordt de Leijgraaf breder gemaakt en wordt hiermee ook het waterknelpunt opgelost.

Deze twee beken stromen door de gemeenten Meijerijstad en Sint-Michielsgestel. De Molenheide Loop ligt ten noorden van Schijndel, nabij het natuurgebied het Wijboschbroek. Dit natuurgebied is een waardevol, kwelrijk natuurgebied voor verschillende soorten amfibieën. De Schijndelse Loop is een verbeterde beek, gelegen in een overwegend open agrarisch landschap. De Schijndelse- en Molenheide Loop vormen een schakel in de verbinding tussen het Wijboschbroek, De Geelders en het Dommeldal.

Om het mogelijk te maken dat de amfibieën in het Wijboschbroek naar het beekdal van de Aa of de Geelders kunnen migreren moeten de verbindingszones langs beide lopen worden aangepast op de aanwezige soorten. Dit betekent dat er diverse poelen moeten worden aangelegd met een goede wijze van beheer en onderhoud dat is afgestemd op de habitateisen van de gewenste soorten. Diverse andere amfibieën zullen hiervan ook profiteren. Onderdeel van de opgave is ook de aanleg van vispassages bij twee stuwen.

Wat gaan we doen?

  • We leggen een flauwe, natuurvriendelijke oever langs delen van het traject;
  • We leggen poelen voor amfibieën aan;
  • We maken vispassages bij enkele stuwen;
  • We maken een deel van de Leijgraaf breder, waardoor het minder opstuwing veroorzaakt en wateroverlast zal afnemen;
  • We verbeteren de kade langs een deel van de noordzijde van de Leijgraaf;
  • We planten in de EVZ’s struiken voor verschillende doelsoorten die daar baat bij hebben;
  • We richten het gebied in met het streven dat er na verloop van tijd een bloemrijk grasland ontstaat.

Planning

In december 2020 en januari 2021 verwerken we de reacties die binnen komen via de interactieve webpagina (Storymap). We werken vervolgens aan een definitief ontwerp voor de zomer van 2021. Na verschillende procedures verwachten we in het najaar van 2021 te starten met de uitvoering. De uitvoering duurt naar verwachting 4 tot 5 maanden.

Wat hebben we gedaan?

We hebben in 2020 geanalyseerd wat de opgaven zijn in het projectgebied met betrekking tot ecologie en watersysteem. Inmiddels zijn er eerste ontwerpen voor de verschillende EVZ’s gemaakt. Deze zijn medio december 2020 met de streek gedeeld  via een interactieve webpagina, een Storymap. Alle belanghebbenden zijn hier via een uitnodiging voor benaderd.

Samenwerkingspartners

  • Gemeente Meijerijstad
  • Gemeente Sint-Michielsgestel
  • Gemeente Uden
  • Gemeente Bernheze
  • Gemeente ’s-Hertogenbosch
  • Ingenieursbureau ID Verde
  • Provincie Noord-Brabant
  • Staatsbosbeheer
  • Wilco Verbruggen
  • Siebe van de Crommert

Projecten in de buurt

De volgende projecten bevinden zich in de buurt van de Ecologische Verbindingszones: Leijgraaf, Groote Wetering, Schijndelse- en Molenheide Loop

Natte Natuurparel Wijboschbroek

Foto van de Biezenloop in Wijboschbroek

Voor de Natte Natuurparel Wijboschbroek is een gebiedsontwikkeling gestart. Belangrijk doel is vernatting om soorten als blauwe rapunzel en eenbes te behouden.

Aa Heeswijk Dinther

Luchtfoto van de Aa bij Heeswijk-Dinther

In de jaren ‘30 is de Aa gekanaliseerd. Dit kan zorgen voor wateroverlast of juist voor droogte. Aa en Maas gaat aan de slag met de Aa bij Heeswijk-Dinther.