Al was het buiten niet altijd even zichtbaar: 2025 was uitzonderlijk droog. Het past in het rijtje van droge jaren zoals 2018, 2019, 2020 en 2022. Na twee extreem natte jaren kregen we opnieuw te maken met een jaar vol weersextremen. Gemiddeld weer lijkt steeds meer te verdwijnen. In deze terugblik over 2025 lees je hoe ons watersysteem reageerde op deze droogte en welke maatregelen we namen.
Neerslag en neerslagtekort
Het jaar begon met een redelijk natte januarimaand. Daarna volgde vanaf februari een lange droge periode tot half april. Maart was zelfs bijzonder droog: nauwelijks een druppel regen. Ook het voorjaar en de zomer bleven aan de droge kant, met augustus als uitschieter. September en oktober waren juist weer natter, maar alles bij elkaar genomen, sloot het jaar droger dan gemiddeld af.
In totaal viel er ongeveer 585 mm regen, tegenover een gemiddelde van bijna 800 mm. Dat is ruim 200 mm minder dan normaal. Tel daar de verdamping bij op, en 2025 was een bijzonder droog jaar. Een neerslagtekort treedt op als er meer water verdampt dan er aan neerslag valt.
In onderstaande afbeelding zie je de gevallen neerslag per maand in ons werkgebied vergeleken met het klimaatgemiddelde.
In onderstaande grafiek zien we het neerslagtekort over heel 2025 met de zwarte lijn. Deze lijn wordt vergeleken met de 5 procent droogste jaren (eens per 20 jaar), de mediaan en het recordjaar 1976. Vanaf maart liep het tekort snel op. In het voorjaar lag het zelfs boven het niveau van 1976. Het hele jaar bleef het tekort rond of boven de droogste 5 procent van alle jaren. 2025 was qua neerslagtekort vergelijkbaar met 2018, zelfs iets erger.
Grondwater: van hoog naar historisch laag
Dankzij de natte jaren 2023 en 2024 startte 2025 met hoge tot zeer hoge grondwaterstanden, vooral op de hogere zandgronden. Deze gronden reageren traag op regen. In onderstaande video zie je hoe grondwaterstanden veranderen bij neerslag.
Er was dus een goede uitgangpositie met een grote watervoorraad. Maar vanaf februari viel er wekenlang nauwelijks regen. De watervoorraad verdampte langzaam maar zeker. In onderstaande grafiek zie je het verloop bij Volkel:
Begin van het jaar: hoge tot normale standen. Vanaf maart: een gestage daling naar zeer lage standen. September: lichte stijging door regen, maar niet genoeg om terug te keren naar de gemiddelde groene zone. Dit is een typisch trage reactie van het grondwater op hoge zandgronden. Er is veel regen nodig om weer op peil te komen.
Lage afvoeren, veel droogval en blauwalg
In onze sloten en beken die niet van aanvoerwater uit de Maas kunnen worden voorzien, zien we hetzelfde beeld als bij het grondwater. In het begin van het jaar nog normale tot verhoogde afvoeren. Vanaf maart: daling naar lage afvoeren of zelfs geen afvoer, zoals bij de Raam.
Het is voor de Raam een bijzondere situatie geweest met vele maanden zonder afvoer. Deze beek stroomt normaal gesproken het hele jaar door. In 2025 leek het meer op een stilstaande sloot.
In onderstaande afvoergrafiek zie je een afvoermeting ter hoogte van St. Hubert. Hier is te zien dat in maart de afvoer al naar 0 zakt om vervolgens nog twee keer een beetje op te leven. Pas in november kwam er weer stroming.
Er was in 2025 ook veel droogval en dan met name op de hogere zandgronden. Vanaf juni nam deze droogval sterk toe. Eerst vielen bovenlopen en kleine zijtakken droog, later ook grotere sloten en beken. In polders en gebieden met aanvoer bleef water beschikbaar.
Verder kwam er via aanvoerwater uit de Maas en Rijkskanalen blauwalg mee. Vooral rond de Peelkanalen, Helmond en Den Bosch is veel blauwalg gezien.
De Maas: minder water, toch voldoende afvoer
Ook de Maas had lagere afvoeren dan gemiddeld. In januari was dat nog verhoogd om vervolgens weg te zakken naar fors lager dan gemiddeld. Ook hier had de zeer droge periode vanaf februari veel impact met daardoor in maart en april veel lagere afvoeren dan je gemiddeld mag verwachten.
In onderstaande figuur zie je de afvoer bij Monsin (in de buurt van Luik), vergeleken met het historisch gemiddelde. Via Monsin wordt de Zuid-Willemsvaart gevoed, die ons werkgebied van water voorziet. Ondanks de lage afvoeren kon de Maas ons het hele jaar van aanvoerwater voorzien. Er zijn geen tekorten ontstaan.
Deze maatregelen hebben we genomen
Peilbeheer
Vanaf februari/maart zijn de stuwen geleidelijk verhoogd om water vast te houden. Uiteindelijk is de conserveringsmarge (maximaal vasthouden) ingezet. Zolang de grondwaterstanden nog niet op orde zijn en niet hoger staan dan gemiddeld, blijven we inzetten op hoge peilen.
Aanvoer
Er is maximaal water aangevoerd uit de Maas naar de polders en via de Sambeekse uitwatering en Rijkskanalen naar o.a. de Peelkanalen. In juni en juli was de aanvoer via de Noordervaart niet genoeg om alle sloten en beken van water te voorzien. In augustus was er weer voldoende om een veel groter gebied te voorzien. Eind december is er met name via de Noordervaart nog altijd veel water aangevoerd om zo het grondwater aan te vullen.
Vistrappen
Die zijn opvallend vroeg dichtgezet. In april (midden in het vismigratieseizoen) zijn de eerste vistrappen dichtgezet om droogval te voorkomen. Later in het jaar zijn er meer gesloten. Zodra er genoeg water was, zijn ze weer geopend.
Waterbuffers
In maart en april zijn extra buffers aangelegd. In het Drongelens Kanaal is het peil met 20 cm verhoogd en in de Dieze met 10 cm. Waterberging Hoogdonk bij Deurne is ingericht als conserveringsplas en de buffer van de waterhouderij Blauwe Poort in Laarbeek stond helemaal vol. Ook de waterbuffers rond het Leegveld stonden vol.
Onttrekkingsverboden
In april en mei gold een verbod op grondwateronttrekking voor de beregening van graslanden in de deelgebieden Raam en Beneden Aa. Vanaf 26 juni was er een verbod op oppervlaktewateronttrekking in Raam, Beneden Aa en Boven Aa. Dit is eind augustus aangescherpt: ook voor kapitaalintensieve gewassen en het vullen van drainagesystemen. Op 1 november verviel het onttrekkingsverbod oppervlaktewater.