Kleine pioniers, groot bewijs: Brabantse beken krijgen hun insecten terug

Na 40 jaar eindelijk bewijs: natuur slaagt voor de toets

Onderzoekers van de Brabantse waterschappen, Wageningen Environmental Research en HAS green academy hebben aangetoond dat twee van deze ‘verdwenen’ soorten, de nimfen van de eendagsvlieg  ‘Leptophlebia marginata’ (Bruintiphaft) en de steenvlieg ‘Nemoura avicularis’, weer kunnen overleven in Brabantse beken.

“Dit is een belangrijk signaal,” zegt bestuurder Karin van den Berg van waterschap Brabantse Delta. Deze kleine insecten vertellen een groot verhaal: dat onze beken weer schoon en gezond genoeg zijn om soorten terug te verwelkomen die we al bijna hadden opgegeven. Dit geeft enorme motivatie om door te gaan met het verbeteren van onze waterkwaliteit.”

Deze insecten zijn klein, maar van onschatbare waarde voor het ecosysteem. Ze breken plantenmateriaal dat in de beek terecht komt af door dit te versnipperen, vergelijkbaar met hoe zebra’s en gnoes op de savanne de vegetatie kort houden. Het is een legertje onvermoeibare collega’s dat helpt de beek schoon te houden en het ecologisch evenwicht te bewaren. Bovendien werken ze als levende meetinstrumenten: ze vertellen ons of het water in onze beken schoon en leefbaar is.

De twee soorten zijn bovendien ‘slechte’ vliegers en verplaatsen zich nauwelijks zelfstandig over grote afstanden. Om te weten of Brabant geschikt is, zijn larven uit de Veluwe in het laboratorium getest met water en sediment uit de geselecteerde Brabantse beken. Het resultaat: ze groeien, leven en ontwikkelen zich even goed als in de beken op de Veluwe. De waterkwaliteit vormt dus geen obstakel.

De terugkeer wordt werkelijkheid

Op 17 maart om 9.30 uur worden de insecten daadwerkelijk teruggezet in de Brabantse beken. “De terugkeer van deze insecten is geen experiment op papier,” vertelt Ernest de Groot, bestuurder van waterschap Aa en Maas. “Ze worden fysiek uitgezet in de beken, en hun overleving en vestiging de komende jaren kan het levende bewijs gaan vormen dat decennialang werken aan waterkwaliteit en biodiversiteit loont.”

De komende jaren volgen we de waterinsecten. De omstandigheden in de beken lijken goed, dus de kans is groot dat ze zich blijvend vestigen. Over 5 jaar kunnen we vaststellen of de herintroductie echt geslaagd is en de Brabantse beken hersteld zijn.

Waar gebeurt het?

• Brabantse Delta: Chaamse beken - steenvlieg
• Aa en Maas: Oeffeltse Raam en Astense Aa – eendagsvlieg
• De Dommel: Roovertsche Leij – steenvlieg en eendagsvlieg, Groote Beerze - steenvlieg

Waarom dit bijzonder is

Mado Ruijs, bestuurder waterschap De Dommel is blij met deze stap: “Deze kleine waterinsecten zijn meer dan insecten: ze staan voor een goede waterkwaliteit en biodiversiteit. Hun terugkeer laat zien dat het herstel en het ecologisch gezond maken van waterlopen werkt, en dat decennialang beleid daadwerkelijk effect heeft.”

Planning herintroductie 16 en 17 maart 2026

• Op 16 maart worden de larven gevangen op de Veluwe. Medewerkers van de waterschappen, Wageningen Environmental Research en HAS green academy zijn aanwezig.
• Op 17 maart worden de larven uitgezet in de Roovertsche Leij in Goirle. Tussen 9.30 en 10.30 uur zijn ecologen van de waterschappen aanwezig om vragen te beantwoorden. Pers is hierbij uitgenodigd. We verzamelen om 9.00 uur op de parkeerplek nabij de Gasterij De Nieuwe Hoef: https://maps.app.goo.gl/hB7WhtmP9yLP2rnF8 Het is een half uurtje wandelen naar de uitzetplek.

Als je aanwezig wilt zijn als deze kleine maar betekenisvolle pioniers hun weg terugvinden naar Brabant, dan kun je je aanmelden bij de woordvoerders van de betrokken waterschappen.