Waterschap vraagt aandacht voor vervuiling door pijnstillende gels


26 maart 2026

De waterkwaliteit staat steeds meer onder druk door medicijnresten in het oppervlaktewater. Als waterschap zien wij deze ontwikkeling met zorg aan. Vooral smeerbare pijnstillers met stoffen zoals diclofenac veroorzaken vervuiling die direct invloed heeft op de waterkwaliteit in ons gebied.

Omdat dit probleem groter is dan voor de watersector alleen, hebben wij samen met zorgprofessionals via de Unie van Waterschappen een brief gestuurd aan het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen. In deze brief vragen wij om opnieuw te kijken naar de manier waarop sommige zelfzorggeneesmiddelen met diclofenac worden verkocht.

Voor gels geldt dat slechts een klein deel van deze stof via de huid het lichaam in gaat. Het grootste deel spoelt tijdens het wassen van de huid af. Via het riool komt het in sloten, beken en rivieren terecht. Dat is schadelijk voor planten en dieren in het water en zorgt in het Maasstroomgebied voor extra druk op de waterkwaliteit. Uit onderzoek blijkt dat bijna alle diclofenac in het oppervlaktewater, 97 tot 98 procent, afkomstig is van dit soort gels en crèmes.

Deze middelen zijn makkelijk verkrijgbaar en worden vaak gebruikt zonder advies van een zorgprofessional. Daardoor worden ze veel en soms onnodig gebruikt, wat bijdraagt aan meer medicijnresten in het water. Zorgpartijen geven aan dat deze gels vaak worden gebruikt bij klachten waarbij het effect beperkt is, zoals gewone spierpijn en sommige vormen van handartrose.

Vervuiling bij de bron voorkomen

Met de brief vragen de organisaties om beter te kijken naar de invloed van deze middelen op het milieu. Als we de doelen van de Kaderrichtlijn Water willen halen en de waterkwaliteit willen verbeteren in het Maasstroomgebied, moeten we vervuiling bij de bron voorkomen. Onze zuiveringsinstallaties kunnen deze stoffen namelijk bijna niet verwijderen. Extra zuivering kan de verwijdering verbeteren, maar dergelijke technieken zijn kostbaar, kosten veel energie en materialen en zijn nog lang niet overal aanwezig.

Meer bewustwording

Ook vragen wij om goede voorlichting aan gebruikers. Veel mensen weten niet dat deze gels bijdragen aan vervuiling van het water. In de gezamenlijke oproep benadrukken alle betrokken partijen hoe belangrijk bewust gebruik van dergelijke medicijnen is.
“Onnodig en inadequaat gebruik van pijnstillende gels met onvoldoende bewezen effectiviteit mag niet ten koste gaan van schoon water”, zegt ons dagelijks bestuurslid Suzanne de Zoeten. Bewustwording is daarom een belangrijke eerste stap. De keuze voor medicijnen blijft altijd aan zorgprofessionals en bewoners zelf.

Werken aan oplossingen

We blijven ons inzetten voor schoon en gezond water. Dat doen wij door onderzoek, samenwerking en door problemen in onze wateren te blijven signaleren. Samen met zorgpartners, producenten en landelijke organisaties werken wij aan oplossingen die zowel de volksgezondheid als de kwaliteit van ons watersysteem beschermen.