Soms vertelt een klein diertje een groot verhaal. Dat gebeurde deze week toen twee piepkleine waterinsecten hun reis maakten van de Veluwe naar de Brabantse beken. Decennialang konden ze hier niet meer leven door onder andere een slechtere waterkwaliteit en het rechttrekken van beken. Tot nu. Op dinsdag 17 maart werden de nimfen van de bruintiphaft (Leptophlebia marginata) en een steenvlieg (Nemoura avicularis) uitgezet in verschillende beken in Brabant. Een belangrijke mijlpaal voor het herstel van biodiversiteit én waterkwaliteit.
Natuur slaagt voor toets
Onderzoekers van de Brabantse waterschappen, Wageningen Environmental Research en HAS green academy toonden aan dat de twee verdwenen soorten weer kunnen overleven in Brabantse beken. De twee soorten zijn ‘slechte’ vliegers en verplaatsen zich nauwelijks zelfstandig over grote afstanden. Om te weten of Brabant geschikt is, zijn larven uit de Veluwe in het laboratorium getest met water en Brabantse beekbodem. Met succes: de diertjes deden het net zo goed als op de Veluwe. En dus was het tijd voor de volgende stap: terug naar ‘huis’.
Van de Veluwe naar Brabant
Op een frisse maandagochtend verzamelden ecologen van de drie Brabantse waterschappen, onderzoekers van Wageningen Environmental Research en de HAS green academy zich langs de beken op de Veluwe. Met schepnetten haalden ze de nimfen voorzichtig uit het water en verzamelden ze in emmertjes en bakken. Precies werk: van elke soort moesten er genoeg mee om een succesvolle uitzetting in Brabant mogelijk te maken. Na een nachtje overnachten in de koeling van de universiteit Wageningen gingen de diertjes de volgende dag fris en fruitig op weg naar hun nieuwe thuis in Brabant.
Klein maar onmisbaar
Hoewel klein van formaat, zijn deze insecten van onschatbare waarde voor het ecosysteem. Ze versnipperen plantenmateriaal dat in de beek terechtkomt, vergelijkbaar met hoe zebra’s en gnoes op de savanne de vegetatie kort houden. Het is een legertje onvermoeibare helpers dat de beek schoon houdt en bijdraagt aan een gezond ecologisch evenwicht. Bovendien functioneren de nimfen als levende meetinstrumenten: ze laten zien of het water in de beken schoon en leefbaar is.
Terug van weggeweest
Voorzichtig werden dinsdag 17 maart de nimfen uitgezet in de Oeffeltse Raam, Astense Aa, Chaamse beken, Roovertsche Leij en de Groote Beerze. Een bijzonder moment.
Belangstelling van de pers
De terugkeer van deze ‘kleine pioniers’ trok veel aandacht. Onder andere Omroep Brabant, het Brabants Dagblad (artikel komt na de verkiezingen) en Vroege Vogels waren erbij. De radio-uitzending van Vroege Vogels met Iris van der Laan, ecoloog van waterschap De Dommel en Ralf Verdonschot, onderzoeker bij Wageningen Environmental Research is zondagochtend 22 maart te horen op NPO1. Onze eigen ecoloog Bart Brugmans mocht dit mooie verhaal delen bij het RTL Journaal. Een mooi moment om te laten zien waar we dagelijks hard aan werken en hoe belangrijk dat is. De komende jaren volgen we de waterinsecten. De omstandigheden in de beken lijken goed, dus de kans is groot dat ze zich blijvend vestigen. Over 5 jaar kunnen we vaststellen of de herintroductie echt geslaagd is en de Brabantse beken hersteld zijn.
Bekijk het RTL Journaal-item met Bart Brugmans vanaf minuut 10.
Samenwerking maakt het verschil
Dit project laat zien wat samenwerking kan opleveren. De drie Brabantse waterschappen, onderzoekers van Wageningen Environmental Research en studenten van de HAS green academy werkten intensief samen. Samen tonen zij aan dat jarenlang investeren in het herstel van beken loont. Wat ooit verdwenen was, kan terugkomen.
