De sneeuw die aan het begin van het jaar voor sprookjesachtige taferelen zorgde, is gesmolten en heeft het grondwater in alle delen van ons werkgebied laten stijgen. In dit bericht blikken we terug op de effecten van de sneeuwval op de waterstanden en zien we waarom het nog steeds niet voldoende is.
De witte wereld is alweer een tijdje achter ons. Twee weken geleden berichtten we dat de sneeuw een welkome aanvulling voor het grondwater zou zijn. Het smelten van het pak sneeuw met daarbovenop regen zou voor een afvoerpiek kunnen zorgen, was de verwachting toen. Tot grote overlast zou het niet leiden.
Zoveel sneeuw en regen is er gevallen
In januari is tot nu toe 60 tot 90 mm neerslag gevallen, waarbij de meeste neerslag in het noorden viel en de minste in het zuiden van het werkgebied. Grofweg de helft was sneeuw en de andere helft was regen. Tot 9 januari lag er een pak sneeuw en daarna hebben regen en hogere temperaturen de sneeuw snel laten smelten. De laatste week was het weer droog.
Gestegen grondwater zeer welkom
De grondwaterstanden zijn door de sneeuw en regen overal gestegen. De stijging varieert tussen de 20 en 40 cm. Deze stijging is zeer welkom, omdat grondwaterstanden op de hoge gronden laag tot zeer laag stonden. In onderstaande figuur zien we de afwijking van de grondwaterstanden ten opzichte van wat je gemiddeld mag verwachten begin januari en op 20 januari.
Het laat mooi zien dat er veel meer groene bollen zijn bijgekomen: een hoger gemiddelde grondwaterstand. Toch zien we ook nog rode bollen, vooral op hoge gronden zoals de Maashorst. Daar is het grondwater nog fors lager dan gemiddeld verwacht mag worden.
Onderstaande grafiek laat de grondwaterstand zien over een heel jaar, vanaf januari 2025. Deze grondwaterstand is gemeten op hoge zandgronden in de buurt van Volkel. In deze grafiek zien we duidelijk het effect van de smeltende sneeuw en de regen die op dat moment viel. Vrijdag 9 januari is het moment waarop de sneeuw door regen en hogere temperaturen ging smelten en de grondwaterstand liet stijgen. Opvallend is dat tijdens de sneeuwval het grondwater juist iets daalde. Wat ook opvalt, is dat de grondwaterstand nu ook weer iets zakt, terwijl op deze locatie de grondwaterstand nog ruim onder de blauwe lijn (mediaan) en de groene normale zone zit.
De effecten van het droge jaar 2025 zijn nog niet geheel weggepoetst en meer neerslag is nog nodig.
Was er een afvoerpiek?
Doordat de sneeuw door hogere temperaturen en regen snel zou smelten, was de verwachting dat er een afvoerpiek zou optreden in onze beken. Deze verwachting hadden we omdat het pak sneeuw snel zou smelten en al dit water, in combinatie met de regen, niet allemaal opgenomen kon worden in de bodem en het grondwater. Er zou, simpel gezegd, te veel en te snel water opgenomen moeten worden. Het regende harder dan de bodem aan kon (zou Blöf zingen). In onderstaande grafiek zien we de gemeten afvoer van de Aa in Den Bosch.
Deze grafiek laat duidelijk een afvoerpiek zien op 10 januari in de nacht, om vervolgens weer snel te zakken. Er is op de piek ruim 40 kubieke meter per seconde water afgevoerd. Dit is een afvoer die meerdere keren per jaar voorkomt en zeker niet bijzonder hoog is. En zoals verwacht is er geen overlast geweest en hebben we kunnen genieten van een winterwonderland.