Waterbericht december: opnieuw droge maand

In december is zo’n 25 mm aan regen gevallen in ons werkgebied. Gemiddeld valt er in december rond de 80 mm. Er is dus fors minder neerslag gevallen dan gebruikelijk en dan zien we terug in het watersysteem waarbij grondwaterstanden zelfs iets dalen.

Wat betekent dit voor de grondwaterstanden?

De grondwaterstanden zijn op de hoge delen nog altijd laag tot zeer laag voor de tijd van het jaar. Dat zie je vooral terug op de Maashorst, rond Uden, Boekel en andere hoger gelegen zandgronden. In en rond het Wijboschbroek zien we al het hele jaar lage grondwaterstanden en dat is nog altijd het geval. De afwijking van de grondwaterstanden in al deze gebieden ligt tussen de 40-70 cm lager dan je gemiddeld mag verwachten.

De afwijking met gemiddeld is fors groter geworden omdat juist in december de grondwaterstanden gemiddeld gezien juist sterk stijgen. De stijging wordt normaal gesproken veroorzaakt doordat in december veel meer regen valt dan er verdampt. Afgelopen december is er zeer weinig regen gevallen en toch nog water verdampt. Geen water dus om het grondwater aan te vullen. Deze gebieden hebben meer neerslag nodig om te stijgen. In de rest van het gebied in de polders en de lagere gelegen gebieden zien we meer gemiddelde of iets lagere grondwaterstanden voor de tijd van het jaar. Maar ook hier geldt dat de grondwaterstanden iets zijn gezakt.

Hoe staat het met de waterstanden en afvoeren in sloten en beken?

In waterstanden en afvoeren is weinig verandering te zien. Het water kabbelt een beetje voort met in de grotere beken afvoeren die redelijk gemiddeld zijn. Op de hogere gronden waar het grondwater nog altijd laag tot zeer laag staat, staan waterlopen nog droog en dan vooral de bovenlopen en kleinere zijtakken van waterlopen. Een enkele grotere waterloop staat nog niet op peil zoals en stroomt nog niet zoals de Kleine Aa nabij Someren.

Hoe staat het met de Maas?

Ook de Maas heeft bijzonder lage afvoeren en is na een opleving begin december teruggezakt naar zo’n 100 kubieke meter per seconde bij St Pieter waar de Maas het land binnenkomt. Dat is vier keer zo weinig als de gemiddelde afvoer die je nu mag verwachten.

Hoe gaat het waterschap met de huidige situatie om

• Met ons peilbeheer hebben we sinds februari/maart geanticipeerd. Stuwen zijn geleidelijk omhoog gezet om water zo goed mogelijk vast te houden. Hierbij is uiteindelijk de zogeheten conserveringsmarge (maximaal vasthouden) massaal ingezet. Zolang de grondwaterstanden nog niet op orde zijn en niet hoger staan dan gemiddeld, blijven we inzetten op hoge peilen.
• De aanvoer van water via de Noordervaart is nog altijd hoog, al hebben we niet meer de maximale capaciteit nodig. Anders dan in zomermaanden komt er de laatste tijd veel meer water binnen via de Noordervaart. Hierdoor kunnen gebieden die verder benedenstrooms liggen ook volop water krijgen. De andere aanvoerpunten staan ingesteld op de behoefte van het gebied en zijn waar nodig teruggeschroefd.
• Steeds meer vistrappen zijn opengezet. Vistrappen blijven gesloten zolang er niet genoeg water is. Ze gaan alleen open als ook het bovenstrooms het peil in sloten en beken vastgehouden kan worden.
• Het onttrekkingsverbod oppervlaktewater dat is ingesteld voor de districten Raam, Beneden Aa en Boven Aa is per 1 november automatisch vervallen.

Wat is de verwachting voor de komende weken?

Januari is begonnen met veel sneeuw en daarna wordt er een natte periode verwacht. We verwachten een forse afvoerpiek bij smeltende sneeuw in combinatie met regen en daarna bij aanhoudend nat weer grondwaterstanden die zullen gaan stijgen en meer richting gemiddeld niveau zullen optrekken. De Maas zal mogelijk een afvoerpiek krijgen rond midden januari aangevoerd door smeltend sneeuw en regen.