Er gebeurt veel in en rond onze rioolwaterzuivering Land van Cuijk in Haps. De zuivering wordt uitgebreid, gerenoveerd en kreeg daarnaast in november 2025 met een grote calamiteit te maken. Vakblad 'Waterkracht' liep mee met bedrijfsleider Mark Elders, die al twintig jaar alle ballen in de lucht houdt.
"Sinds 2006 zijn alle functies flink doorontwikkeld", vertelt Mark. "Ook de invulling van mijn functie van bedrijfsleider is flink veranderd. Ik begon als een soort werkvoorbereider: werkbonnen maken, checken en plannen. Nu is mijn rol steeds meer teamcoach, ondersteuner en beslisser. Van vooral operationeel is de functie ook veel meer strategisch geworden."
Mark benadrukt dat hij mag werken in een goede sfeer. We treffen hem dan ook hardop lachend aan terwijl hij net een vergadering met een aannemer afrondt. Deze aannemer helpt met de renovatie en uitbreiding van de gehele keten. De uitvoering van dit project is anderhalf jaar bezig en duurt nog ruim een half jaar. ‘Het is alsof je een grote bedrijfskeuken volledig verbouwt terwijl er constant in wordt gekookt, want de zuivering gaat door. Als we klaar zijn, wordt ons effluent van betere kwaliteit en voldoet het aan de eisen die gesteld zijn aan de zuivering voor de Kaderrichtlijn Water (KRW).’
Overzicht rioolwaterzuivering
Samen met twaalf vaste collega’s runt Mark de zuivering, inclusief 40 rioolgemalen en 120 kilometer transportleiding. Deze zuivering zuivert afvalwater van de gemeente Land van Cuijk en de dorpjes Zeeland en Odiliapeel. Er wordt biogas gewonnen uit het afvalwater dat samen met stortgas van de naburige vuilstort wordt omgezet in warmte en elektriciteit. Via een deelstroombehandeling wordt struviet, een grondstof voor kunstmest, teruggewonnen, en beschikt de zuivering over een dubbel zandfilter. Een deel van het water wordt hergebruikt voor achterliggende gebieden en de locatie heeft een extra nazuiveringsstap met een helofytenfilter (een natuurlijke waterzuivering met waterplanten, in dit geval met veel riet). Daarnaast worden ook innovaties en nieuwe technieken getest. Door de renovatie zijn er veel tijdelijke, bovengrondse leidingen te zien. Overal wordt gewerkt.
Niet alleen op het terrein gebeurt dus veel, ook daarbuiten. Mark: "Met heel veel organisaties werken we aan grootschalig regionaal hergebruik van het effluent van de zuivering. Er komt steeds meer behoefte aan schoon water en daarom zoeken we steeds naar mogelijkheden om meerwaarde voor de maatschappij te genereren."
Altijd blijven leren
Er liggen jongleerballen op Marks bureau. Mark: "Ze helpen me herinneren dat alles beter kan en dat je als persoon altijd kan blijven ontwikkelen. De jongleerballen heb ik van een ontwikkelcursus die me erg is bijgebleven. Daarin moesten alle deelnemers leren jongleren, maar ik kon dat al. Toen ik aan de beurt was en liet zien dat ik het al kon, kreeg ik van de docent prompt drie knotsen in mijn hand gedrukt. Moest ik dat maar tijdens de cursus onder de knie krijgen. En bij jongleren kan je pas een bal (of knots) vangen als je er eerst één loslaat. Ik vind dat een mooie metafoor om altijd verbetering te zoeken en open te staan voor nieuwe dingen."
Calamiteit op de zuivering
Een ander motto van Mark – ‘alles is op te lossen’ – kwam recentelijk, op dinsdagnacht 25 november 2025, goed van pas. Een grote storing leidde tot uitval van pompen waardoor kelders volliepen met ongezuiverd water. Het vuile water stond tot aan de poort van de zuivering. De stroom op de hele zuivering moest worden afgesloten om veilig te kunnen werken. Daarna kon worden gestart met het herstel. Circa 1,5 dag moest het afvalwater ongezuiverd worden afgevoerd naar de Maas. "We zijn nog wel maanden bezig om alle gevolgen van de calamiteit te verhelpen", vertelt Mark.
Hoe ga je daar als bedrijfsleider, en als waterschap, mee om?
"Na de eerste schrik gaf het vooral energie om de zuivering snel weer in bedrijf te krijgen, zodat het water er weer naar toe zou kunnen. Aa en Maas is goed voorbereid op calamiteiten. Met goede kennis van onze teamleden en veel hulp en inzet van derden hebben we dit snel gerealiseerd. Binnen no time kwamen hulptroepen in actie, zowel op de zuivering als op ons kantoor in Den Bosch. Ik mocht plaatsnemen in een CoPI (Commando Plaats Incident – een overlegstructuur van onder andere brandweer, GGD, politie, hulpdiensten en andere betrokken partijen, red.), in het WRT (Waterschaps Respons Team) en bleef ook bedrijfsleider van de zuivering. Het was intensief om op drie borden tegelijk te schaken, maar vooral ook heel leerzaam. En terwijl wij hier in onze bubbel keihard het probleem aan het oplossen waren, werden we landelijk nieuws."