11 maatregelen met één doel: wateroverlast voorkomen in de regio 's-Hertogenbosch

Het ontwerp van dit plan ligt vanaf nu tot en met 27 mei ter inzage. Iedereen kan reageren. Ook zijn er inloopbijeenkomsten waar we het plan toelichten. Bijna 2.200 inwoners uit de regio dachten eerder mee over deze opgave via een online raadpleging. Het gaat om keuzes die de leefomgeving van veel Brabanders raken, want ruimte en budget zijn niet oneindig.

Waarom deze regio kwetsbaar is

De regio ’s-Hertogenbosch ligt op het laagste punt van Oost-Brabant. Hier komen de Aa en de Dommel samen en stromen uit in de Maas. Vanuit het zuiden stroomt veel water die kant op. Als de Maas al hoog staat, kan het water van de Aa en de Dommel moeilijk weg. Daardoor kunnen deze beken overstromen, mogelijk tot aan Boxtel.

Dit kan leiden tot een paar centimeters water op straat, en op sommige plekken zelfs tot een meter of meer. Maar ook bij 20 tot 30 centimeter water ontstaat al veel schade aan woningen, bedrijven, landbouw en natuur. Ook belangrijke wegen voor hulpdiensten, zoals de A2, kunnen onder water komen te staan. Zo’n situatie kan weken duren.

11 maatregelen, één doel

Om dat te voorkomen, werken de waterschappen Aa en Maas en De Dommel samen met de gemeenten ’s-Hertogenbosch, Vught, Heusden, Sint-Michielsgestel en Boxtel, provincie Noord-Brabant en Rijkswaterstaat. Samen  hebben zij het Programma Howabo opgesteld. De 11 maatregelen, verspreid over Oost-Brabant, hebben één duidelijk doel: grote wateroverlast voorkomen. Al is dat bij extreem weer helaas nooit helemaal uit te sluiten.

De maatregelen zijn gericht op water vasthouden én bergen (tijdelijk opslaan) op de juiste plekken, het flexibeler afvoeren ervan en slimmer sturen. “We versterken het watersysteem door eerder uitgevoerde maatregelen te verbeteren, en nieuwe technische oplossingen toe te voegen”, vertelt Peter van Dijk, dagelijks bestuurder bij waterschap Aa en Maas. “Zo verkleinen we de risico’s snel en bereiden ons voor op wat nodig is in de toekomst."

Uit berekeningen blijkt dat nu ruimte nodig is om 36 miljoen kuub water op te vangen. Richting 2050 neemt dat toe naar 50 miljoen kuub. “Howabo streeft naar een veilige en leefbare regio voor iedereen,” zegt Saskia Boelema, gedeputeerde van de provincie Noord Brabant. “Dit programma maakt vandaag verantwoorde keuzes om nu droge voeten te houden en kijkt heel terecht vooruit richting 2050. Het is goed hoe we binnen Brabant samen die beweging hebben ingezet.”

Voorbeelden van maatregelen

Eén van de maatregelen is een nieuw gemaal in de Henriettewaard. Bij hoog water gaan de spuisluizen bij Crèvecoeur nu dicht, waardoor het water van de beken niet meer naar de Maas kan. Met een nieuw gemaal met extra pompen kan dat straks wel. De exacte locatie van dit gemaal bepalen we nog.

Ook passen we de waterbergingsgebieden bij het Engelermeer en het Bossche Broek aan. Met nieuwe ‘inlaten’ en dijkverbeteringen kan hier méér en sneller water worden opgevangen. Deze aanpassingen maken ook een volgende maatregel mogelijk: het inrichten van de Bokhovense Polder als waterbergingsgebied.

Daarnaast zijn aanpassingen voorzien aan het Wilhelminakanaal in het Grote Pand. Dit deel van het kanaal ligt tussen Helmond en Haghorst (sluis IV). Door de kades iets te verhogen en te verlengen, kan het waterpeil tijdelijk iets hoger staan zonder risico's. Zo kan het kanaal meer water afvoeren.

Alle maatregelen in het plan zijn nodig, voor nu en richting 2050. We kunnen ze alleen niet tegelijk uitvoeren.

Klik hier om de afbeelding te vergroten (pdf, 130 kB)

Van plan naar uitvoering: zo pakken we het aan

“Stap voor stap bouwen we aan een veiliger watersysteem”, zegt Vincent Lokin, dagelijks bestuurder bij De Dommel. “Grote ruimtelijke maatregelen kosten al snel 10 tot 15 jaar om te realiseren. Tegelijk neemt het risico op overstromingen door klimaatverandering toe. Daarom starten we met de maatregelen die snel veel effect hebben, zoals het nieuwe gemaal en de aanpassingen aan de waterbergingen.”

Volgens Vincent vraagt dit ook om meer samenwerking en om water meer bovenstrooms (hoger in het gebied) vast te houden. Dat helpt daar lokaal tegen droogte, en zorgt ervoor dat de regio ’s-Hertogenbosch bij piekbuien minder water te verwerken krijgt. “Hier werken we nu al aan in projecten. Samen met de provincie zetten we hier extra op in. Ook voor de generaties na ons.”

Inspraak: reageren op het ontwerp

Het ontwerp van het Programma Howabo en de bijbehorende milieueffectrapportage liggen vanaf nu tot en met 27 mei 2026 ter inzage via officielebekendmakingen.nl. De documenten staan ook op de projectpagina, waaronder een samenvatting van het plan. Ook staat hier informatie over het indienen van een zienswijze. En de data en locaties van de verschillende inloopbijeenkomsten.

Bekijk de projectpagina

Hoe verder?

Als alles volgens planning verloopt, stellen de betrokken partijen het Programma Howabo eind 2026 definitief vast. Daarna volgt de verdere uitwerking van de maatregelen, samen met inwoners. Ook dan komen er weer inspraakmomenten.

En wat kunnen inwoners zelf doen?

Ook inwoners kunnen bijdragen door water in hun eigen omgeving vast te houden. Een beetje Brabantse tuin heeft een watervanger. Denk het vervangen van tegels door groen, het plaatsen van een regenton of het afkoppelen van een regenpijp. Bekijk deze tips!