Peilgestuurde drainage vraagt om actief sturen: "De mogelijkheid om te schakelen, is juist de kracht van het systeem. Het is niet bedacht om altijd maximaal af te voeren."
Peilgestuurde drainage helpt agrariërs om water langer vast te houden. Door het systeem optimaal te gebruiken, blijft meer water beschikbaar in de bodem. Dit kan bijdragen aan de aanvulling van het grondwater. In samenwerking met ZLTO vragen we daarom aandacht voor optimaal gebruik. De oproep voor dit najaar: verhoog het peil zodra het gewas en de werkzaamheden dat toelaten. In dit artikel vertellen Nico Miedema, portefeuillehouder Water bij ZLTO, en Jos Kruit, onze adviseur peilbeheer, hierover.
"Het zijn prima systemen, mits ze goed worden gebruikt", benadrukt Jos Kruit. Hij is adviseur peilbeheer bij waterschap Aa en Maas. "De techniek geeft boeren en tuinders de mogelijkheid om actief in te spelen op zowel droogte als wateroverlast. Maar bij een blijvend lage instelling kan het effect omslaan. Dan wordt er nog meer gedraineerd dan met een conventioneel systeem."
Bij samengestelde peilgestuurde drainage sluiten de drains aan op een verzamelleiding met een regelput. Een hogere instelling remt de afvoer en houdt ondiep grondwater langer vast. Een lagere stand helpt juist om het perceel te ontwateren. Daarmee biedt het systeem de mogelijkheid om jaarrond bewuster met water om te gaan en om meer water vast te houden wanneer dat kan. Het resultaat hangt onder meer af van de bodem, de weersomstandigheden en het beheer.
Goed beheer is belangrijk om de mogelijkheden van het systeem optimaal te benutten. Dat laatste schiet er volgens Kruit soms bij in, bijvoorbeeld wanneer de put ver van het erf ligt. "Dat ben ik vergeten, is een reactie die ik vaak hoor. Het is makkelijk om het systeem altijd laag te laten staan: water afvoeren, afvoeren en nog eens afvoeren. Maar door het peil op het juiste moment te verhogen, kan juist water worden behouden dat later weer van pas kan komen."
Zorgvuldig omgaan met water
Water vasthouden is één toepassing. Een tweede toepassing is subirrigatie, waarbij een daarvoor geschikt systeem het water via drains in de bodem brengt. Daarmee kan het water beschikbaar worden gemaakt voor een gewas. Kruit: "Als ondernemers daarvoor oppervlaktewater gebruiken, doen zij een beroep op de gezamenlijke watervoorraad."
Nico Miedema, bestuurslid bij de afdeling Bernheze en portefeuillehouder Water bij ZLTO, zag juist op dit gebied afgelopen zomer grenzen ontstaan. "Sloten en beken vielen droog. In de omgeving van mijn eigen bedrijf is het aantal installaties geleidelijk gegroeid. We zijn zelf met één perceel begonnen, waarna een ander perceel volgde en uiteindelijk nog een perceel."
Toenemende watervraag
Die afzonderlijke investeringen zorgen gezamenlijk voor een toenemende watervraag. ‘Er gaat veel water in, vooral in droge perioden. Dan zie je het niveau van het oppervlaktewater zo ver zakken, dat kan gewoon niet’, zegt Miedema. Toen een onttrekkingsverbod ook het vullen van drainagesystemen met oppervlaktewater verbood, stopte hij met pompen. "We hebben ze gelijk uitgezet."
Hij sprak collega’s aan op hun verantwoordelijkheid. "Kies je voor je eigen belang, of kies je voor het maatschappelijke belang?" Daarbij is het volgens Miedema belangrijk om rekening te houden met de hoeveelheid water die daadwerkelijk beschikbaar is. "Er is maar een beperkte aanvoer. Het waterschap kan niet eindeloos water uit de Maas halen. Er wordt te gemakkelijk gedacht dat ze maar meer moeten aanvoeren. Maar dat is er gewoon niet."
Kruit wijst op de gevolgen verderop in het gebied. "Als bovenstroomse ondernemers hun drainagesystemen vullen met schaars aanvoerwater, dan kunnen anderen daarvan de gevolgen ondervinden. Dan blijft er weinig over voor benedenstroomse gebieden."
Actief sturen
Volgens Kruit benut een ondernemer de techniek van peilgestuurde drainage goed door actief in te spelen op de omstandigheden op een perceel. "Ik snap best dat je het systeem even verlaagt als je het land op wil", verduidelijkt hij. "Maar zet hem daarna wel weer omhoog. De mogelijkheid om te schakelen, is juist de kracht van het systeem. Het is niet bedacht om altijd maximaal af te voeren."
Nu de gewassen van het land komen en de werkzaamheden aflopen, ontstaat een goed moment om de mogelijkheden voor het vasthouden van water optimaal te benutten. "Nu kan het systeem best op standje hoog staan", stelt Kruit. Het grondwater is volgens hem ondanks de regen nog niet hersteld.
Miedema vraagt daarbij soms geduld van collega’s. "Niet automatisch ontwateren, maar bewust kijken naar wat het perceel op dat moment nodig heeft. Heb wat meer geduld en zorg dat je het water maximaal probeert vast te houden", adviseert hij. Belangenorganisatie ZLTO en het waterschap zetten daarbij vooral in op het vakmanschap van ondernemers. Kruit: "We willen dit op basis van vertrouwen doen, zonder allerlei regels en beleid."
Hij waarschuwt wel dat aanhoudende negatieve gevolgen een aanleiding kunnen geven tot aanvullende regelgeving. "De inzet is juist om dat te voorkomen door de kansen van peilgestuurde drainage bewust en actief te benutten. We hebben de voorkeur voor een ondernemer die zelf aan het stuur zit. Dus: ga actief met je investering om."
Schrijf je in voor onze nieuwsservice
Abonneer je op onze digitale nieuwsservice en ontvang leuke en interessante artikelen over diverse onderwerpen wekelijks in je mailbox.
Recent nieuws
- Peilgestuurde drainage vraagt om actief sturen: "De mogelijkheid om te schakelen, is juist de kracht van het systeem. Het is niet bedacht om altijd maximaal af te voeren."18 november 2026
- Slimme grofzandbarrière versterkt de Maasdijk17 november 2026
- Uitnodiging commissievergaderingen17 november 2026
- Honderden miljoenen investeren in water van de toekomst13 november 2026
- 'Water hoort hier thuis'13 november 2026