Vanaf midden augustus viel er eindelijk weer neerslag van betekenis. Die regen kwam geen moment te laat. In ons werkgebied viel sindsdien gemiddeld ongeveer 130 millimeter neerslag, een hoeveelheid die past bij deze tijd van het jaar. De neerslag zorgt voor een welkome verlichting van de droogte: op verschillende plekken herstelt het watersysteem, maar op andere plekken is het effect beperkter en stabiliseert het watersysteem alleen.
Neerslagtekort
Door de gevallen regen en lagere temperaturen met minder verdamping is het neerslagtekort (het verschil tussen de hoeveelheid regen die er valt en de hoeveelheid water die verdampt) met zo’n 35 millimeter afgenomen. Hiermee komt het neerslagtekort ruim onder de 5% droogste jaren te liggen.
Onderstaand figuur laat dat zien met de zwarte lijn voor het huidige jaar, de groene lijn voor de 5% droogte jaren, de blauwe lijn voor de mediaan, de rode lijn het recordjaar 1976 en de grijze voor het jaar 2018.
Klik op deze link om de afbeelding te vergroten (jpg, 50 kB)
Wat betekent dit voor de grondwaterstanden?
De recente neerslag heeft vooral in de lagere delen van het werkgebied voor een duidelijke verbetering gezorgd. Daar zijn de grondwaterstanden gestegen en is het herstel richting een meer normale situatie zichtbaar ingezet. In de hogere gebieden en op de flanken daarvan zien we vooral een stabilisatie van de grondwaterstanden. Om hier een duidelijke stijging te bereiken, is aanzienlijk meer neerslag nodig.
De grootste gevolgen van de droogte zijn dan ook nog altijd zichtbaar op de hoger gelegen gronden. In gebieden zoals de Groote Peel, de Maashorst en de Strabrechtse Heide zien we afwijkingen van 50 tot wel 70 centimeter.
Onderstaande figuur laat de grondwaterstanden op 13 augustus en 21 september 2026 zien met de afwijking van wat een gemiddelde stand is op dezelfde datum.
Klik op deze link om de afbeelding te vergroten (jpg, 96 kB)
Hoe staat het met de waterstanden en afvoeren in sloten en beken?
De situatie in het oppervlaktewatersysteem is de afgelopen periode zichtbaar verbeterd. Dankzij de gevallen neerslag én de verruimde beschikbaarheid van aanvoerwater is op veel plaatsen weer meer water aanwezig. Zo stroomt de Aa bij Den Bosch weer, nadat de afvoer in augustus zelfs terugviel naar 0 liter per seconde. Ook de Raam laat ter hoogte van Grave weer enige stroming zien.
Vooral in het zuiden van het district Raamgebied is vooruitgang zichtbaar. Door de grotere beschikbaarheid van aanvoerwater via de Peelkanalen kunnen meer sloten en beken van water worden voorzien. Hierdoor neemt de druk op het watersysteem af en wordt verder herstel mogelijk gemaakt.
Toch zijn de effecten van de droge periode nog niet verdwenen. Met name in de hoger gelegen gebieden is nog steeds sprake van forse droogval van sloten en beken. Daarnaast wordt nog altijd water aangevoerd vanuit de Maas en de Rijkskanalen waarin blauwalg aanwezig is.
Kortom: het oppervlaktewatersysteem laat op veel plekken herstel zien, maar de gevolgen van de langdurige droogte zijn nog niet overal verdwenen en blijven, vooral op de hogere gronden, duidelijk merkbaar.
Klik op de link om de afbeelding te vergroten (jpg, 135 kB)
Hoe is het op het land?
De gevallen neerslag heeft de bovenste bodemlaag weer van het nodige vocht voorzien. Daardoor zijn de omstandigheden aan het oppervlak duidelijk verbeterd. Dieper in de bodem is de droogte echter nog steeds merkbaar omdat het regenwater deze lagen nog niet heeft bereikt.
Tegelijkertijd is de behoefte aan beregening de afgelopen periode sterk afgenomen. Er wordt nog maar nauwelijks beregend. Veel gewassen zijn inmiddels geoogst of bevinden zich in de laatste fase van hun groei. Daardoor is er nauwelijks beregening meer nodig.
Hoe staat het de Maas?
De Maas houdt zich nog altijd redelijk goed en zakt tot nu toe alleen zeer tijdelijk onder de ondergrens van 25 m3/s bij St Pieter. De aanvoer naar ons gebied is daardoor nog mogelijk en andere watervragers kunnen ook nog worden voorzien van water. Onderstaande grafiek laat de afvoer zien van de Maas bij St Pieter waarbij te zien is dat de afvoer vanaf juli zo rond de 5% laagste afvoer schommelt en de kritische grens van 25 m3/s is het bruine vlak. In het stroomgebied van de Maas is het nog erg droog en bij uitblijven van neerslag kan de afvoer van de Maas wel door de grens van 25 m3/s zakken.
Klik op de link om de afbeelding te vergroten (jpg, 33 kB)
Hoe gaat het waterschap met de huidige situatie om?
- Met ons peilbeheer anticiperen we op de situatie. Stuwen staan hoog om water zo goed mogelijk vast te houden. Hierbij is de zogeheten conserveringsmarge (maximaal vasthouden) massaal ingezet. Zolang de grondwaterstanden nog niet op orde zijn, en niet hoger staan dan gemiddeld, blijven we inzetten op hoge peilen.
- De aanvoer van water uit de Maas is overal maximaal naar behoefte. De aanvoer is actueel toereikend en vooral via de Noordervaart is de aanvoer fors hoger dan eind juli/ begin augustus. Hierdoor is het bereik van het aanvoerwater veel groter en kunnen meer sloten en beken van water worden voorzien.
- Vistrappen worden weer opengezet zodra dat kan.
- De grondwaterpompen voor overlevingswater voor kwetsbare soorten zijn uitgezet
- We maaien waterlopen, zodat water zo goed mogelijk verdeeld kan worden over ons gebied.
- We hebben onttrekkingsverboden uit oppervlaktewater. Op 27 augustus trokken we het urenverbod in de polder van Koningsvliet in.
- We meten continue waterstanden en afvoeren en proberen het beschikbare water zo goed mogelijk te verdelen.