Vanaf midden augustus viel er eindelijk weer neerslag van betekenis. Die regen kwam geen moment te laat. In ons werkgebied viel sindsdien gemiddeld ongeveer 130 millimeter neerslag, een hoeveelheid die past bij deze tijd van het jaar. De neerslag zorgt voor een welkome verlichting van de droogte: op verschillende plekken herstelt het watersysteem, maar op andere plekken is het effect beperkter en stabiliseert het watersysteem alleen.
Neerslagtekort
Door de gevallen regen en lagere temperaturen met minder verdamping is het neerslagtekort (het verschil tussen de hoeveelheid regen die er valt en de hoeveelheid water die verdampt) met zo’n 35 mm afgenomen. Hiermee komt het neerslagtekort ruim onder de 5% droogste jaren te liggen. Onderstaand figuur laat dat zien met de zwarte lijn voor het huidige jaar, de groene lijn voor de 5% droogte jaren, de blauwe lijn geeft de mediaan weer, de rode lijn het recordjaar 1976 en de grijze is het jaar 2018.
Wat betekent dit voor de grondwaterstanden?
De grondwaterstanden stegen in lagere delen van het werkgebied . Hier is duidelijk het herstel ingezet naar een meer gemiddelde situatie voor het grondwater. In de hogere delen en de flanken daarvan zien we een stabilisatie in de grondwaterstanden. In deze gebieden moet veel meer neerslag vallen om de grondwaterstanden fors te laten stijgen. De grootste afwijking zien we nog altijd op de hogere delen van ons werkgebied. In gebieden als de Groote Peel, Maashorst, de Strabrechtse Heide en andere hoger gelegen gebieden zien we afwijkingen van 50 tot wel 70 cm. Onderstaand figuur laat de actuele afwijking van de grondwaterstanden zien in vergelijking met 3 juli. Duidelijk zichtbaar is dat de grondwatersituatie verslechterd is.
Hoe staat het met de waterstanden en afvoeren in sloten en beken?
De situatie met het oppervlaktewater is de afgelopen periode verbeterd door de gevallen neerslag en een groter bereik van het aanvoerwater. De Aa in Den Bosch is weer gaan stromen nadat deze 0 l/s afvoer had in augustus en zelfs de Raam is ter hoogte van Grave weer iets gaan stromen. Verder zien we vooral in zuiden van het district Raam gebied door de grotere beschikbaarheid van aanvoerwater via de Peelkanalen dat meer sloten en beken van water kunnen worden voorzien. Er is nog altijd sprake van forse droogval in met name de hoger gelegen gebieden. Er wordt nog altijd water met blauwalg aangevoerd vanuit de Maas en de Rijkskanalen
In onderstaande figuur is een actueel overzicht van de droogval in de sloten en beken in ons werkgebied. De daadwerkelijk droogval is veel groter aangezien de kleinere sloten en beken die wij niet beheren, niet op deze kaart staan.
Hoe is het op het land?
De toplaag van de bodem is weer vochtiger geworden door de gevallen neerslag. Dieper in de bodem is de droogte nog aanwezig en is het vocht nog niet doorgedrongen. De afgelopen periode is de beregeningsbehoefte sterk afgenomen en er wordt nog nauwelijks beregend. Gewassen worden geoogst of zitten in de eindfase van de groei en hebben geen of nauwelijks beregening meer nodig.
Hoe staat het de Maas?
De Maas houdt zich nog altijd redelijk goed en zakt tot nu toe alleen zeer tijdelijk onder de ondergrens van 25 m3/s bij St Pieter. De aanvoer naar ons gebied is daardoor nog mogelijk en andere watervragers kunnen ook nog worden voorzien van water. Onderstaande grafiek laat de afvoer zien van de Maas bij St Pieter waarbij te zien is dat de afvoer vanaf juli zo rond de 5% laagste afvoer schommelt en de kritische grens van 25 m3/s is het bruine vlak. In het stroomgebied van de Maas is het nog erg droog en bij uitblijven van neerslag kan de afvoer van de Maas wel door de grens van 25 m3/s zakken.
Hoe gaat het waterschap met de huidige situatie om?
- Met ons peilbeheer anticiperen we op de situatie. Stuwen staan hoog om water zo goed mogelijk vast te houden. Hierbij is de zogeheten conserveringsmarge (maximaal vasthouden) massaal ingezet. Zolang de grondwaterstanden nog niet op orde zijn, en niet hoger staan dan gemiddeld, blijven we inzetten op hoge peilen.
- De aanvoer van water uit de Maas is overal maximaal naar behoefte. De aanvoer is actueel toereikend en vooral via de Noordervaart is de aanvoer fors hoger dan eind juli/ begin augustus. Hierdoor is het bereik van het aanvoerwater veel groter en kunnen meer waterlopen van water worden voorzien.
- Vistrappen worden weer opengezet zodra dat kan.
- De grondwaterpompen voor overlevingswater voor kwetsbare soorten zijn uitgezet
- We maaien waterlopen, zodat water zo goed mogelijk verdeeld kan worden over ons gebied.
- We hebben onttrekkingsverboden uit oppervlaktewater. Op 27 augustus trokken we het urenverbod in de polder van Koningsvliet in.
- We meten continue waterstanden en afvoeren en proberen het beschikbare water zo goed mogelijk te verdelen.
Wat is de verwachting voor de komende weken?
Er lijkt weer een drogere periode aan te komen en dat zal herstel van het watersysteem op zijn minst afremmen. Sterker nog: door het uitblijven van neerslag zullen de grondwaterstanden op de hogere delen weer wat gaan dalen. Een drogere periode eind september/ begin oktober heeft wel minder impact dan tijdens hoogzomer omdat de verdamping minder hoog is door lagere temperaturen en de watervraag lager ligt vanwege de afgenomen beregeningsbehoefte.