Peelvenen Leegveld

Het natuurgebied de Deurnsche Peel heeft last van verdroging en te hoge stikstofwaardes, hierdoor dreigt het unieke hoogveenlandschap te verdwijnen. Waterschap Aa en Maas gaat samen met partners en belanghebbenden in het projectgebied Leegveld en Deurnsche Peel aan de slag om de natuur in de Peel te kunnen behouden. Dat is belangrijk omdat hoogveen een bijzonder natuurtype is, met zeer zeldzame planten en dieren. Het komt nog maar op een paar plekken in Nederland voor.

Statement over actie 'Helpt de Peel verzuipt' 30 november 2018

Boodschap namens Provincie Noord-Brabant, Waterschap Aa en Maas en Staatsbosbeheer:

"De dorpsraden van Helenaveen, Liessel en Griendtsveen, actiegroep ‘Het Bos de Klos’ en Stichting Behoud Natuurlijk Helenaveen voeren 30 november 2018 actie tegen de voorgenomen natuurherstelmaatregelen in hun gebied. We respecteren deze ludieke actie en we laten dat zien door het vandaag ook echt ’hún bos’ te laten zijn.

We hebben begrip voor de emoties die loskomen. Het gaat per slot van rekening om natuur, om hoe mensen de leefbaarheid van hun omgeving beleven. Daarom zijn we al geruime tijd in gesprek met de actievoerders en met andere belanghebbenden in het gebied. En we blíjven met hen in gesprek.

Zowel nationaal als internationaal (Natura 2000) wordt veel waarde gehecht aan het (herstel van het) unieke karakter van de steeds schaarser wordende hoogveengebieden. Daarom staat in alle plannen het terugbrengen van hoogveen in de Peel centraal en dus de vernatting van het gebied, onder meer gepaard met een beperkte kap van bomen.

We begrijpen dat mensen zich onder meer bezorgd maken over de noodzakelijke boskap, mogelijke woonschades door vernatting en over muggenoverlast. We houden daar in de uitvoering serieus rekening mee en we kijken voortdurend hoe we ongewenste effecten kunnen voorkomen of verhelpen.

Meer gedetailleerde informatie over het hoe en waarom van de natuurherstelwerkzaamheden in de Peel kunt u vinden in deze facsheet en op deze webpagina."

Het project Leegveld uitgelegd in een animatievideo

Loading the player

Locatie

Het projectgebied Leegveld ligt in de gemeente Deurne en dankt zijn naam aan de straat Leegveld die dwars door het projectgebied heen loopt. Het projectgebied omvat het Natura 2000 gebied Deurnsche Peel en nieuw in te richten natuurgebieden aan de westzijde hiervan. Aan de Noordzijde van het projectgebied ligt het dorp Griendtsveen en aan de Zuidzijde het dorp Helenaveen. Op onderstaand kaartje zie je de omgeving Deurnsche Peel met in het rode kader het projectgebied Leegveld.


Wat gaat er gebeuren?

Om het hoogveen te herstellen is een stabiel waterpeil van belang en moet de verdroging van het gebied worden verminderd. Daarvoor is het nodig om het gebied opnieuw in te richten: sommige agrarische percelen krijgen een nieuwe functie als natuur en de waterhuishouding wordt aangepast. Dit betekent vanzelfsprekend veel voor agrarisch ondernemers en bewoners. In het gebied komt meer natuur en het zal ook natter worden, zonder dat aanliggende percelen of bebouwing hier last van mogen hebben. De nadruk ligt op natuurontwikkeling, maar ook versterking van de landbouw, recreatie en cultuurhistorie krijgen een plek als andere partijen hiertoe het initiatief nemen. Lees hier meer over het project Leegveld in de factsheet.

Met wie?

Waterschap Aa en Maas heeft samen met partners in 2017 een gebiedsvisie opgesteld: een toekomstbeeld voor het Leegveld voor 2027. Het waterschap heeft zich hierbij laten adviseren door partijen uit de streek namens de agrariërs, gemeente Deurne, bewoners, natuur- en milieuorganisaties, recreatieve ondernemers, cultuurhistorie/archeologie en Brabants Particulier Grondbezit. Samen is gekeken naar de kansen en knelpunten in het gebied als het gaat om waterhuishouding, recreatie en verkeer, natuur, landbouw en landschap en cultuurhistorie. De gebiedsvisie kunt u hier downloaden.

Planning

Het project Leegveld is uitgewerkt in Projectplan Waterwet Leegveld welke 19 november 2018 is vastgesteld door het Dagelijks Bestuur van het waterschap. Hierin zijn de inrichtingsmaatregelen en de effecten ervan beschreven. Door de provincie Noord-Brabant is de wijziging van de agrarische percelen naar een natuurbestemming uitgewerkt in het inpassingsplan welke 7 december is vastgesteld door Provinciale Staten. Voor beide plannen gaat een beroepsprocedure lopen vanaf 21 december 2018 tot en met 31 januari 2019. Alle stukken kunt u inzien op www.brabant.nl/ipPASLeegveld. Ondertussen wordt het bestek voorbereid en blijft men in gesprek met de omgeving. De uitvoering gaat in 2019 van start waarbij rekening gehouden wordt met de uitkomst van eventuele beroepen. In juni 2021 moet het gebied heringericht zijn.

Aanleg proefkades 

Vooruitlopend op de uitvoering van de werkzaamheden in het projectgebied Leegveld zijn in oktober 2018 drie tijdelijke proefkades aangelegd. Deze proefkades geven alvast een beeld van hoe de kades er straks uit komen te zien en zo wordt er meer kennis opgedaan over de bodemopbouw in de omgeving. Lees hier meer.

Presentaties

Op 11 mei 2017 heeft de eerste informatieavond plaatsgevonden. Hierbij is aan bewoners en geïnteresseerden de concept-gebiedsvisie gepresenteerd. U kunt hier de volledige presentatie van die bijeenkomst inzien. Op donderdag 14 december is tijdens de tweede informatiebijeenkomst het concept inrichtingsplan gepresenteerd. Hierin zijn de concrete uit te voeren maatregelen verder uitgewerkt. Deze presentatie is hier te downloaden.

Monitoringsportal

Er is een website ontwikkeld waarbij voor alle peilbuizen in het gebied de actuele grondwaterstanden zijn in te zien. Dit geldt voor de reeds bestaande peilbuizen, maar ook voor de 60 nieuwe peilbuizen. Deze peilbuizen zijn uitgerust met meetapparatuur die de actuele grondwaterstand elk uur meten. Per peilbuis is de grondwaterstand in een tabel te zien. Deze gegevens zijn te downloaden als data of afbeelding. Bekijk de monitoringsportal hier.

Vuilstort

De gemeente Deurne heeft begin 2018 een notitie laten opstellen in het kader van de Wet Bodembescherming. Hierin staan de risico’s beschreven van de vuilstort op de grondwaterkwaliteit in relatie tot het project Leegveld. De gemeente heeft op basis van deze notitie een aanvraag gedaan bij de Provincie Noord-Brabant voor een Melding nader onderzoek en een saneringsplan. Hierin staat aangegeven dat er geen sanering nodig is, maar dat er wordt gecontroleerd of de voorgenomen vernatting invloed heeft op de (verspreiding van) verontreiniging van de stort. Er staan diverse peilbuizen rond de vuilstort die de grondwaterkwaliteit meten. De gemeente is verantwoordelijk voor deze monitoring en zal dit de komende jaren blijven uitvoeren. Op basis van die metingen ziet men nu weinig/geen verspreiding van de verontreiniging en de verwachting is dat dit zo zal blijven na uitvoering van het project Leegveld. Desondanks is het goed dat de gemeente op dezelfde manier blijft monitoren om onvoorziene verspreiding tijdig te kunnen waarnemen. De beschikking is inmiddels definitief en dit betekent dat de omgevingsdienst heeft ingestemd met de aanpak van de gemeente Deurne. Meer informatie, zie deze link

Nieuwsbrief

Wilt u via e-mail geïnformeerd worden over de ontwikkelingen rondom Leegveld? Meld u dan aan voor de online nieuwsbrief! Dat kan via deze link.

Eerdere edities

Lees hier onder eerdere edities van de nieuwsbrief:

Contact

Heeft u vragen over het project Leegveld? Dan kunt u contact opnemen met de omgevingsmanager Sjors Hoek via 06 2009 2364 of SHoek@aaenmaas.nl

 

Veelgestelde vragen

Wat gaat er allemaal gebeuren in het Leegveld?

Het waterschap gaat de waterhuishouding in het projectgebied Leegveld en de Deurnsche Peel aanpassen om het hoogveen te kunnen behouden. Hiervoor wordt onder andere 180 ha aan nieuwe natuurpercelen ingericht, zodat het gebied hogere grondwaterstanden kan hebben. Er worden kades aangelegd om het water in het gebied te houden en met stuwen kan de waterstand geregeld worden. 

Klopt het dat de omgeving rondom de Peel afgelopen jaren al veel natter is geworden?

Er zijn in de afgelopen jaren diverse maatregelen uitgevoerd om het natuurgebied te vernatten, zowel in Limburg als in Brabant. Deels kleinschalige maatregelen (afdammen) en soms een groot project, zoals Koningshoeven-natuur en LIFE+ Mariapeel. De veranderingen van grondwaterstanden zijn veelal slechts lokaal zichtbaar. Daarnaast hebben we te maken met klimaatveranderingen met grotere weersextremen en lijkt er vernatting op te treden door inklinking van verdrogende veenbodems ten westen van het projectgebied.

Gaat de grondwaterkwaliteit van de beregeningsputten vlakbij de voormalige vuilstort Leegveld achteruit als gevolg van het project?

De grondwaterstand onder de vuilstort Leegveld zal niet gewijzigd worden. Hiermee worden eventuele veranderingen van de grondwaterkwaliteit voorkomen voor het ondiepe grondwater. Gemeente Deurne monitort de grondwaterkwaliteit rondom de vuilstort. Mocht er uit de monitoring toch blijken dat er ongewenste effecten vanuit de vuilstort optreden, dan zullen gemeente Deurne en waterschap Aa en Maas hiervoor passende maatregelen moeten nemen.

Wordt de afwatering van de Soeloop anders?

De Soeloop wordt vanaf de Polderdreef tot het kanaal van Deurne ondieper gemaakt. De watergangen die afwateren op de Soeloop krijgen een omleiding. Vanaf de Polderdreef in de richting van de Astense Aa blijven de peilen hetzelfde.

Gaat het natuurgebied wel als buffer werken zodat regenbuien minder overlast veroorzaken?

Ja, in het natuurgebied zal het volume dat beschikbaar is voor het opvangen van regenwater toenemen. Een bui van een omvang die eens per 25 jaar valt (83 mm per etmaal) kan dan in het gebied opgevangen worden. Dat betekent een extra buffercapaciteit van 600.000 m3. Een vooruitgang ten opzichte van de huidige situatie.

Worden fietspaden afgesloten?

Bestaande fietspaden worden niet afgesloten met de uitvoering van project Leegveld. Indien nodig zullen er maatregelen genomen worden om fietspaden te behouden.

Moet ik nu een beroep indienen om later bij eventuele schade een schadeclaim te mogen indienen?

Nee, u heeft altijd recht op het claimen van schade bij het waterschap als u wateroverlast heeft. Dit staat los van het indienen van een zienswijze of beroep op het inrichtingsplan.

Hoe wordt omgegaan met natschade door het project?

Het uitgangspunt is natschade als gevolg van het inrichtingsplan Leegveld tot een minimum te beperken voor bewoners en agrariërs ten opzichte van de situatie van voor de uitvoering van het inrichtingsplan. Daar waar uit de rekenmodellen blijkt dat er natschade door het project verwacht wordt, worden passende maatregelen genomen om deze extra overlast te voorkomen (maakt deel uit van het plan), zoals het ophogen van percelen en het aanleggen van regelbare drainage. Met de mensen die dit betreft zijn we in gesprek.

Daarnaast vindt er uitgebreide monitoring plaats. Als blijkt dat er na uitvoering toch extra natschade optreedt, kunnen er in overleg met gedupeerde aanvullende maatregelen genomen worden (nazorgperiode van 5 jaar na instellen van streefpeilen in de nieuwe natuur).

Als deze maatregelen ook niet helpen, en partijen de overtuiging hebben dat het maximaal haalbare is gedaan om te mitigeren, dan kan altijd nog een verzoek om schadevergoeding worden ingediend bij het waterschap. Het waterschap zal in de meeste gevallen een onafhankelijke deskundige inschakelen ter advisering van het bestuur in het vaststellen van de hoogte van de schadevergoeding. In dit advies zal ook worden ingegaan op het normaal maatschappelijk risico. Tegen de beslissing van het bestuur kan bezwaar en beroep worden ingediend.

Door het project Leegveld komt mijn perceel / woning dichter bij de natuur te liggen, hierdoor heb ik minder uitbreidingsmogelijkheden en is mijn perceel / woning minder waard. Hoe wordt dit vergoed?

Als u denkt dat door de nieuwe natuurbestemming op de landbouwpercelen uw perceel/woning in waarde zal verminderen, kunt u planschade claimen bij de provincie Noord-Brabant. De natuurbestemming wordt in dit geval namelijk opgenomen in een Provinciaal Inpassingsplan (PIP). Op grond van de huidige regelgeving in de Wet Ruimtelijke Ordening moet u Planschade melden binnen 5 jaar na wijziging van de bestemming van de percelen (onherroepelijk worden van het PIP). De provincie Noord-Brabant zal hiervoor onafhankelijk advies vragen aan een extern bureau. De procedure is opgenomen in de Verordening Planschade Noord-Brabant van 21 juli 2017.

Krijgen we nu meer overlast van muggen en knutten door stilstaand water?

In hoogveengebieden komen muggen voor, deze moerassteekmuggen kunnen zorgen voor overlast bij omwonenden. Maar ook andere muggen zoals de huissteekmug kunnen overlast geven. Vanaf 2015 wordt al onderzoek gedaan naar de muggen in de Peel door Alterra. Hierdoor zijn we goed op de hoogte van de voorwaarden die muggen stellen aan hun leefgebied, zoals broedplaatsen en verspreidingsmogelijkheden. Bij de herinrichting van het gebied wordt rekening gehouden om toekomstige overlast van muggen zo veel mogelijk te voorkomen. Zoals het goed instellen van lokale waterstanden en het verwijderen van struweel en onderbegroeiing om de verspreiding van muggen tegen te gaan. Alterra zal ook in 2019 en 2020 hun onderzoek naar de verspreiding van muggen in de Peel voortzetten. Daarnaast wordt het onderzoek ook enkele jaren na invoering van de maatregelen voortgezet om het effect te monitoren en als nodig daarop extra maatregelen uit te voeren.

Hoe blijf ik op de hoogte van de actuele grondwaterstanden in het gebied?

Het waterschap heeft een online portal ontwikkeld waar alle peilbuizen en gegevens van de waterstanden altijd en voor iedereen beschikbaar is. Bekijk hier de online portal.

Wat voor voorzorgsmaatregelen (mitigerende maatregelen) zullen er worden uitgevoerd om wateroverlast te voorkomen?

Op bepaalde percelen direct aangrenzend aan het nieuwe natuurgebied zullen mitigerende maatregelen genomen worden om wateroverlast te voorkomen. Hierbij moet gedacht worden aan ophogen van percelen of het aanbrengen van peilgestuurde drainage. Met dergelijke maatregelen wordt de grondwaterstand plaatselijk verlaagd. Op basis van bodemonderzoek en in overleg met de eigenaren worden de exacte maatregelen uitgewerkt.

Welke partij heeft nu welke rol binnen project Leegveld?

Provincie Noord-Brabant is verantwoordelijk voor de PAS-herstelmaatregelen. Waterschap Aa en Maas heeft de uitvoering van deze maatregelen op zich genomen conform de Bestuursovereenkomst Peelvenen van 22 juli 2016. De maatregelen zijn omschreven in Projectplan Waterwet Leegveld welke 19 mei t/m 29 juni 2018 ter inzage heeft gelegen en 19 november jl. is vastgesteld door het Dagelijks Bestuur van het waterschap.

Staatsbosbeheer is eigenaar van een groot deel van het natuurgebied en werkte mee aan de opstelling van het Projectplan Waterwet. Hiermee is geborgd dat na de inrichting van het gebied ook het vervolgbeheer dat zij grotendeels moeten voeren, conform het Natura 2000 beheerplan, goed kan verlopen. 

Wanneer is het Projectplan Waterwet Leegveld definitief?

Op 19 november 2018 is het Projectplan Waterwet Leegveld vastgesteld door het Dagelijks Bestuur van het waterschap (DB) en 22 november door de Gedeputeerde Staten van de provincie. 7 december aanstaande volgt vervolgens een besluit door Provinciale Staten (PS) over het Provinciaal Inpassingsplan (PIP). Dit is het ruimtelijk plan waarmee de bestemming van sommige agrarische percelen overgaat in natuur. Spoedig na 7 december wordt het besluit van PS over het PIP gepubliceerd, tegelijk met het besluit van het DB over het Projectplan Waterwet Leegveld. De belanghebbenden die een zienswijze hebben ingediend worden schriftelijk op de hoogte gesteld van de reactie op zienswijzen en over de vervolgprocedure. Vervolgens is het gedurende 6 weken voor hen mogelijk om in beroep te gaan via de Raad van State.

 

Zie voor uitleg van de plannen ook: http://ruimtelijkeplannen.brabant.nl/?phID=A7774E2F-6CDE-4AA8-8F5C-5E369931C50C.

 

Hoe blijf ik op de hoogte van de ontwikkelingen van het project?

Via deze link kunt u zich ook abonneren op de nieuwsbrief om de actualiteiten van het project te volgen. Ook worden er regelmatig informatiebijeenkomsten georganiseerd. Direct omwonenden krijgen de uitnodiging per post toegestuurd, maar de bijeenkomsten worden ook in de nieuwsbrief aangekondigd. De inspraakperiodes van de plannen zijn zowel per brief als in de nieuwsbrief aangekondigd. De verschillende belangengroepen uit het gebied zijn vertegenwoordigd in de Werkgroep Leegveld, zoals dorpsraad Liessel, agrariërs, bewoners en ondernemers. De werkgroep wordt periodiek bijgepraat over de plannen en voor advies gevraagd. Bestuurders zijn vertegenwoordigd in de integrale gebiedscommissie Peelvenen, deze komen elk kwartaal samen om op de hoogte te stellen en de overheden te adviseren over de plannen.

In hoeverre worden eerdere afspraken van het Landinrichtingsplan ‘Het onverenigbare verenigd’ nagekomen?

Voor een groot deel wordt de visie vanuit het Landinrichtingsplan uit 2005 geconcretiseerd middels het inrichtingsplan Leegveld. Echter, voortschrijdend inzichten over wat nodig is voor hoogveenherstel heeft geleid tot een wijziging in standpunt met betrekking tot bomenkap omdat bomen hoogveenherstel onmogelijk maken. Dit standpunt is in januari 2018 vastgelegd in het beheerplan Natura 2000. 

Worden er bomen gekapt in de Deurnsche Peel en waarom?

Er zal 75 ha bomen gekapt worden in de Deurnsche Peel. Dit is 12,6% van de totale oppervlakte bos (595 ha). Deze bomen hebben een negatief effect op het hoogveen, door verdamping wordt grondwater onttrokken en door de bomen is er onvoldoende lichtval voor veenmossen. De bomenkap vindt plaats in de kern van het natuurgebied. Aan de buitenranden worden geen bomen gekapt om zodoende het huidige landschappelijk beeld te behouden.

Daarnaast zal door de stabilisatie van het waterpeil en geleidelijke waterpeilverhoging een aanvullend deel van de bomen afsterven, naar verwachting ongeveer 95 ha. Op een aantal locaties zal door deze verandering in grondwaterstand juist 35 ha nieuw bos/struweel gaan ontwikkelen. Daarmee blijft ongeveer 460 ha (77%) van het huidige bosoppervlakte uiteindelijk aanwezig in het gebied.

Er wordt slechts een kleine verandering van de grondwaterstand langs de Helenavaart verwacht, dit zal geen effect hebben op de laanbomen. Daarmee wordt het beschermde dorpsgezicht niet aangetast.

 

 

 

Wordt het natuurgebied groter met dit project?

Het natuurgebied wordt niet groter. De begrenzing voor natuur is gelijk gebleven met de begrenzing zoals deze tijdens het Landinrichtingsplan uit 2005 bekend was. Het is wel zo dat enkele percelen, binnen die natuurbegrenzing, nu nog in agrarisch gebruik zijn. Deze percelen worden formeel omgezet naar bestemming natuur. Dit betekent dat er straks buiten wel een verandering in de oppervlakte natuur te zien is wanneer ook deze percelen als natuur worden ingericht.