Herinrichting Oeffeltsche Raam, Virdsche Graaf en Sint Jansbeek

De beekmondingen van de Oeffeltsche Raam, de Virdsche Graaf en de Sint Jansbeek zijn opnieuw ingericht. De beektrajecten, gelegen in de uiterwaarden van de Maas, hebben nu een natuurlijker karakter met flauwe en steile oevers en slingeren weer door het landschap.

Door de jaren heen zijn de beekmondingen gekanaliseerd, van kades en stortstenen voorzien voor een snellere waterafvoer. Hierdoor waren ze weinig aantrekkelijk voor planten en dieren en voldeed de waterkwaliteit niet aan de Europese eisen. Daarom zijn de beken aangepakt. Staatsbosbeheer was hierbij een belangrijke partner.

Locatie

De drie beken liggen in de gemeenten Cuijk en Boxmeer, binnen de uiterwaarden van de Maas. De Oeffeltsche Raam stroomt door het natuurgebied de Oeffelter Meent, om daarna dwars de oeverwal door te steken naar de Maas. De Virdsche Graaf  ligt geheel binnen de  natuurlijke laagte van de uiterwaarden en mondt ter hoogte van Sint Agatha in de Maas uit. De Sint Jansbeek ontspringt op het middenterras ten westen van Vierlingsbeek en mondt uit in de Maas bij de stuw van Sambeek.

Oeffeltse Raam, Virdsche Graaf 

Maatregelen: wat is er gebeurd?

De Oeffeltsche Raam als slingerende beek

De loop van de Oeffeltsche Raam is op verschillende plekken vergraven en gedempt, zodat een nieuwe, slingerende beek is ontstaan. Ook is de beek een stukje omgeleid, waarmee het traject dwars door de Oeffelter Meent is komen te vervallen. Hierdoor is het open karakter van de Oeffelter Meent hersteld. Het verwijderen van onnatuurlijke kades in het landschap draagt daar ook aan bij. De kribben en stortstenen in de monding van de beek zijn eerder al door Rijkswaterstaat verwijderd. Bij de herinrichting van de beek is gebruik gemaakt van natuurlijke processen. Na bijvoorbeeld het verwijderen van oeverbeschoeiing langs de beek kan de beek nu haar eigen, natuurlijke weg gaan.

Optrekbaar voor vissen

Ook de Virdsche Graaf en de Sint Jansbeek zijn omgevormd tot slingerende beek. De kunstmatige bovenloop van de Virdsche Graaf in de Oeffelter Meent is daarbij gedempt, zodat het natuurgebied meer een geheel wordt. De Sint Jansbeek is daarnaast optrekbaar gemaakt voor vissen. Hiervoor zijn een drempel en een stuw in de beek verwijderd. Vissen uit de Maas kunnen de beek nu opzwemmen, zonder dat zij worden gehinderd door obstakels. Zo kunnen zij paaiplekken bereiken en is hun leefgebied vergroot.

De beken en hun beekmondingen maken deel uit van het Maasheggengebied. In dit gebied kunnen wandelaars hun hart ophalen. Om het gebied nog aantrekkelijker en beter beleefbaar te maken zijn ook struinpaden met wandelbruggetjes aangelegd.

Oeffeltsche Raam Virdsche Graaf bruggetje

Bouwen met natuur

De ervaring leert dat de natuur uiteindelijk haar eigen gang gaat. Er kan veel met technische ingrepen worden geregeld, maar dat brengt altijd risico’s met zich mee. Bovendien moeten technische ingrepen altijd worden onderhouden. De samenwerking aangaan met de natuur, lijkt dus een slimmere zet.  Hiermee kan kostenintensief beheer zoveel mogelijk worden beperkt, terwijl het systeem naar verwachting beter gaat werken. Dat is mooi, want door de klimaatverandering heeft water in de toekomst hoe dan ook meer ruimte nodig.

Ook bij de herinrichting van de Oeffeltsche Raam, Virdsche Graaf en Sint Jansbeek is gebruik gemaakt van natuurlijke processen. Een mooi voorbeeld is dat de oeverbeschoeiing langs de beken op verschillende plaatsen is verwijderd. De beek kan hierdoor op een natuurlijke manier haar weg zoeken. De oevers mogen verder afkalven en een meander gaan vormen. Het vrijkomende zand zet zich af op de bodem of in kommen. Dat is precies wat de beek nodig heeft. Het meten van de invloed op de beek is daarbij wel van belang. Deskundige instanties maar ook studenten gaan het waterschap komende jaren ondersteunen bij het monitoren van de beekprocessen. Samen met Staatsbosbeheer worden in de Meent daarnaast veel rasters verwijderd  en wildroosters geplaatst zodat er in de toekomst een beter natuurlijker begrazingsbeheer kan worden gevoerd. Dat gebeurt met koeien en paarden.

Contact

Projectleider: Mark Kerkhoff, via E. mkerkhoff@aaenmaas.nl of T.  06 20 09 2393.

Samenwerkingspartners

 

Uitzending TéVé Land van Cuijk over de herinrichting van de beekmondingen

Loading the player
Bekijk de film op YouTube