Excursie laat zien hoe we waterplanten kunnen transformeren naar duurzame (grond)stoffen

27 oktober 2016 Op 26 oktober bezochten ruim 50 geïnteresseerden de mobiele bioraffinage installatie in Heusden. Ze konden met eigen ogen zien hoe de Grote Waternavel ter plekke werd verwerkt. De snelgroeiende woekerplant veroorzaakt in toenemende mate een probleem voor de water aan- en afvoer. De plant slibt watergangen dicht en het verwijderen kost veel. Bioraffinage kan ons helpen de Grote Waternavel en andere groene reststromen efficiënt te verwerken. Dat levert behalve nuttige grondstoffen mogelijk ook nog eens geld op.

De excursie werd georganiseerd door de begeleidingsgroep Bioraffinage van de Stowa. Deze groep bestaat uit 9 waterschappen, diverse innovatieve bedrijven en kennisinstituten. Doel was om praktijkervaringen met elkaar te delen. De deelnemers betrof een gevarieerd gezelschap: van gemeenten, waterschappen, provincie en bedrijven tot onderwijs & wetenschap, agrariërs en loonwerkers. En dat is meteen de kracht van bioraffinage: het biedt kansen voor een groot aantal partijen. De combinatie van enthousiasme en professionaliteit van de begeleidingsgroep straalde tijdens de excursie uit op de deelnemers. Bovendien sprak de samenwerking tussen bedrijfsleven, overheden en kennisinstituut in de organisatie van deze praktijktest erg aan. Er zijn veel gedachten en inspiraties met elkaar en de omgeving uitgewisseld.

Som der delen
Bioraffinage is een nieuwe techniek waarbij plantaardig materiaal wordt gesplitst in zo veel mogelijk waardevolle grondstoffen. Dat kan allerlei nuttige toepasbare stoffen opleveren zoals eiwitten, vezels, chemische stoffen, kunstmest, (dier-)voeding, medicijnen en brandstof. De planten worden fijngemalen en geperst. Er ontstaat dan een ‘droge’ vezelfractie en een sap. Uit het sap kunnen grondstoffen worden gewonnen. De vezel is geschikt als grondstof voor bijvoorbeeld papier of bouwmaterialen zoals biocomposiet. Ook waterplanten zoals de Grote Waternavel of maaisel afkomstig van dijken en oevers bieden deze mogelijkheid. Studie en laboratoriumproeven hebben al aangetoond dat bioraffinage niet alleen een duurzame maar ook economische aantrekkelijke ontwikkeling kan zijn. Al die bijproducten bij elkaar zijn meer waard dan de kosten van verwerking. 

Ervaringen uit de praktijk
Maar om dit in de praktijk ook daadwerkelijk te doen, is toch nog een hele uitdaging. Hiervoor heeft het bedrijf Grassa een nieuwe bioraffinage installatie gebouwd. Deze functioneert als een testmachine om te kijken of  het in de praktijk ook echt werkt. Omdat de installatie mobiel is, kon dit op een locatie dichtbij de bron. De installatie werd geplaatst bij gemaal Groenendaal in Heusden langs de Bossche Sloot waar de Grote Waternavel explosief groeit. Hier wordt het plantmateriaal de hele week lang geraffineerd. De installatie vermaalt de waterplant en perst er een sap uit. Uit het sap raffineren en drogen we de eiwitten en winnen we de fosfaten terug. Gelijktijdig persen we de vezelfractie tot hanteerbare balen en wikkelen we die vervolgens in een folie. De balen worden afgevoerd naar het bedrijf Millvision. Zij testen of het geschikt is om te verwerken in producten zoals papier en bouwmaterialen (composieten). Van de eiwitten bekijken we of ze geschikt zijn voor toepassingen in de veevoederindustrie. Het fosfaat kan direct worden toegepast als meststof. Hoewel op voorhand al duidelijk is dat het restsap biogas kan opleveren, wordt ook nog onderzocht of hier nog andere waardevolle componenten inzitten.

Kansrijk
Aan de machine wordt momenteel nog gesleuteld. Onderdelen vertonen soms nog ‘kinderziektes’ en we zijn druk bezig de machine zo efficiënt mogelijk af te stellen. De eigenschappen van een waterplant zijn nu eenmaal anders dan van bijvoorbeeld gras. Maar als alles werkt zoals we hopen, dan krijgen plantaardige reststromen zoals de Grote Waternavel ineens onverwachte toepassingen. Kosten kunnen worden bespaard of worden misschien wel een verdienmodel. Bioraffinage kan ons helpen om efficiënter met grondstoffen om te gaan. En dat is een grote pre in een wereld waar de welvaart stijgt, grondstoffen en energie schaarser worden en het klimaat verandert. Door bioraffinage hoeven we straks mogelijk minder soja uit Brazilië te halen en minder (kunst)mest te gebruiken. Goed voor mens en milieu en een bijdrage aan een biobased economy! Bovendien biedt bioraffinage kansen voor zowel de lokale economie als voor de ‘BV Nederland’. Vanuit verschillende landen wordt al interesse getoond voor de nieuwe techniek van Nederlandse bodem.