Innoveren tegen de klok in

Terwijl de waterschappen hun best doen om het afvalwater van bijna 17 miljoen mensen te zuiveren met de nieuwste technieken en zo goedkoop mogelijk, woont er in Brabant iemand die hier geen boodschap aan lijkt te hebben, ene John. Met regenwater spoelt hij thuis de wc door. Afvalwater gaat hij binnenkort zelf zuiveren. Hij wast zich met zelfgemaakte zeep. Zijn auto rijdt op hout. Dit lijkt op, innoveren tegen de klok in. Hoe doet hij dat en waarom?

Aan de keukentafel in de fraaie woonboerderij in Brabant vindt een gesprek plaats met deze John, die anoniem wenst te blijven. Maar misschien ken je hem als Dutch John van het ecologieforum waar hij soms flink uithaalt naar de consumptiemaatschappij. Johns geliefde onderwerp op dit forum is: hoe ziet een echt duurzame wereld eruit: http://www.ecologieforum.eu/viewtopic.php?f=2&t=1279 Twaalf jaar geleden stopte John met werken om samen met zijn vrouw zelfvoorzienend en duurzaam te gaan leven.

Thuis de wc doorspoelen met jaarlijks 10 kuub regenwater.
John: ‘In de dakgoot vangen we het regenwater op en via een dikke tuinslang leiden we het naar een bezinkvat van ongeveer 60 liter. Een rooster vangt grof vuil op en het fijnere materiaal zinkt naar de bodem. Het regenwater bewaren we in vaten van 200 liter. Van hieruit stroomt het zonder gebruik van een pomp naar de stortbak van het toilet. Het toiletwater komt in de voormalige gierkelder onder ons huis terecht, waar bacteriën het organisch afval afbreken door de afvalstoffen op te eten. (red. Hetzelfde proces dus eigenlijk als op de meeste rioolwaterzuiveringen van de waterschappen). En binnenkort zorg ik dat de dunne substantie die overblijft - en nu nog naar de drukriolering loopt - via een rietfilter naar onze natuurvijver stroomt. Als flora en fauna goed gedijen, weet ik dat het systeem goed werkt.’

Meer waterschappen zuiveren het water na het proces van zuiveren nog eens na met behulp van een rietfilter. Aa en Maas doet dat bijvoorbeeld op de rioolwaterzuivering in Haps. Meer info: http://nl.wikipedia.org/wiki/Helofytenfilter

Het is een mooi initiatief van John om regenwater in plaats van kostbaar en alsmaar schaarser drinkwater te gebruiken om afval te transporteren. En de installatie kost volgens hem maar een paar tientjes. Daar hoef je het volgens hem niet voor te laten: ‘Iedereen die de mogelijkheid heeft, raad ik aan met regenwater het toilet door te spoelen. In de stad wordt het moeilijk, maar daar biedt een Nonolet uitkomst. Dit is een waterloos toilet. De inhoud mag mee met het gft-afval. Ik gebruik zelf geen Nonolet omdat ik dit systeem bewerkelijker vind.’

Ferdinand Kiestra, innovator bij waterschap Aa en Maas over lokale duurzame zuivering. ‘De waterschappen verkennen mogelijkheden van kleinschalige zuiveringssystemen die aangewend kunnen worden voor lokaal hergebruik van energie en grondstoffen uit afvalwater. Ook lokaal hergebruik van het gezuiverde water behoort tot de mogelijkheden. Dit kan het energieverbruik in de hele keten verlagen en het maakt mensen weer bewust van hun productie van rioolwater en wat dit betekent voor onze leefomgeving. Voor een meer natuurlijke zuivering en lokaal hergebruik van water verkent Aa en Maas momenteel het concept van The Living Machine voor een wijk in Rosmalen.’ http://www.livingmachines.com/Home.aspx

Levert het gebruik van regenwater John ook nadelen op?
Nee helemaal niet. Maar waar ik niet blij van word is de rioolheffing van de gemeente en de zuiveringsheffing van het waterschap. Mijn vrouw en ik zorgen ieder voor 60 liter afvalwater per dag. Het gemiddelde ligt in Nederland op zo’n 140 liter per persoon. Toch betalen wij evenveel waterschapsbelasting. Ik mis hier de logica, want de waterleidingmaatschappij weet het verbruik per huishouden precies. En hieraan zouden variabele kosten gekoppeld kunnen worden. Dat zou een eerlijker systeem zijn. Een systeem ook dat mensen bewuster maakt van waterverbruik. En straks, als ik dat natuurlijke rietfilter heb aangeplant, loopt het schone water onze eigen vijver in. Dan zijn rioolheffing van de gemeente en zuiveringsheffing van het waterschap dus echt niet meer van toepassing op dit huishouden. Maar zo werkt het niet. Dat is frustrerend. Bovendien stimuleert het mensen niet om zelf over alternatieven na te denken.’

Volgens Ferdinand Kiestra heeft John een punt: ‘Het klopt dat de zuiveringsheffing geen prikkel geeft om zuiniger met water om te gaan. Er bestaat een differentiatie tussen een- en meerpersoonshuishoudens in de vervuilingseenheden. Hierbij wordt geen onderscheid gemaakt tussen twee of meer personen. Ook niet tussen individuele verschillen in verbruik. Uit het OESO rapport komt wel naar voren dat Nederland meer en meer naar een systeem zou moeten waarin de vervuiler betaalt en waarin de gebruiker betaalt. Maar zover is het nog niet. Mogelijk dat het een onderwerp wordt bij de komende waterschapsverkiezingen op 18 maart 2015… Stemmen dus!’

Ø Info over de Nonolet:
http://www.de12ambachten.nl/nonolethoeenwaarom.html
Ø  Aa en Maas maakt gemiddeld 60 miljoen liter afvalwater per uur schoon:
http://wam.infoprojects.nl//aspx/get.aspx?xdl=/views/wnet/xdl/page&VarIdt=61&ItmIdt=214678
Ø  Info OESO rapport
http://www.uvw.nl/laatste-nieuws.html?newsdetail=20140317-16_oeso-nederlands-waterbeheer-klaar-voor-de-toekomst
Ø  Info waterschapsverkiezingen Aa en Maas. Kandidaat stellen. Zelf een partij oprichten?
http://www.aaenmaas.nl/over_ons/verkiezingen
Ø  De waterschappen winnen energie en grondstoffen terug voor hergebruik:
http://energiefabriek.com/ http://grondstoffenfabriek.com

Hoe doen John en zijn vrouw dat, zo weinig water gebruiken?
‘We hebben geen vaatwasser. Douchen doen we niet elke dag en nooit lang. We laten een kraan niet onnodig lopen. De auto wordt maar één keer per jaar gewassen. De tuin sproeien we met regenwater, daarvoor hebben we een opslag van 3.000 liter. Ook al biedt Nederland relatief het beste en goedkoopste drinkwater ter wereld, toch gaan we er heel bewust mee om.’

Minder gedachteloos consumeren
John studeerde HTS autotechniek, had een goede baan, verdiende goed, maar hing het keurslijf van dit bestaan aan de wilgen. Dat was 12 jaar geleden. John was toen nog geen veertig jaar oud. Zijn vrouw werkt nu nog één dag in de week. Verandering in leefstijl is volgens John geen knop die je zomaar omzet, maar een schakelaar die je langzaam omdraait. In eerste instantie is er lang gepraat en nagedacht. ‘En als het dan zover is, moet je goedkoper gaan leven. Dat doet meteen een beroep op je inventiviteit. En als dat effect oplevert is dat een enorme stimulans. Dat zet je in beweging naar weer een volgend plan. Dan ga je zelfs biologische zeep maken, of leemkachels kleien. Stroom hebben we via zonnepanelen en een windturbine. Afval produceren we amper. Doordat we zo zelfvoorzienend zijn, bezoeken we hooguit zes keer per jaar de supermarkt. Minder gedachteloos consumeren, geen slaaf worden van je eigen consumptie, daar begint het mee. Want minder verbruiken betekent minder hoge kosten. Dat betekent weer dat je minder hoeft te werken en dus méér tijd over hebt om duurzame oplossingen te bedenken die iets moois opleveren’, zegt John. 

Alternatieve energie is niet per definitie duurzaam
‘Je moet opletten met de term duurzaam’, waarschuwt John, die term wordt steeds vaker oneigenlijk gebruikt. ´Duurzaam is dat wat eeuwig meegaat, dat wat eeuwig te repareren is of dat wat zich eeuwig reproduceert. De energie die ik hier thuis opwek is bijvoorbeeld niet duurzaam. Zon en wind zijn weliswaar duurzaam, maar de apparatuur die nodig is om het in stroom om te zetten zeker niet, omdat het grotendeels verpakte fossiele energie is. Ik spreek daarom liever van alternatieve energie, dan van duurzame energie.’ 

Ook de innovator bij Aa en Maas vindt dat ‘volledig duurzaam’, zoals John het beschrijft, de richting is waarin gewerkt moet worden. ‘Onze Energie- en Grondstoffabrieken zijn daar goede voorbeelden van. In het huidige systeem wordt ons organisch afval namelijk nog afgevoerd naar een grote centrale verbrander in Moerdijk. Dat kost energie en vraagt om investeringen. Met nieuwe concepten (het terugwinnen van onder andere energie, papiervezels, grondstoffen voor bioplastic, fosfaat) kunnen we met beperkte investeringen en een lager energieverbruik materiaal uit rioolwater weer waarde geven. Zo komt ook via de waterschappen, de wérkelijk duurzame vorm, weer een stap dichterbij.’

Op ecologieforum.eu citeert John de Amerikaanse psycholoog en filosoof William James (1842-1910): The most significant characteristic of modern civilization is the sacrifice of the future for the present, and all the power of science has been prostituted to this purpose.
William James hield zich onder meer bezig met de pragmatische theorie van de waarheid, die stelt dat een opvatting waar is als het in de praktijk werkt. John zegt ook een man van de praktijk te zijn. En volgens hem gaan ideologie en verstand hand in hand. Hoe doet hij dat?
Gewoon, antwoordt hij. Door bewust te leven en tijd te nemen om na te denken.’
Terwijl John verder praat, lopen we de keuken uit en gaan naar buiten, naar de tuin. Daar laat John mij zien wat bewust denken en bewust doen kan opleveren. Hij wijst mij aan waar het natuurlijke rietfilter wordt aangelegd. Ik krijg uitleg over de grote boomstammen in de immense vijver die daar een periode drijven om zo de kwaliteit en de duurzaamheid van het hout te verbeteren http://nl.wikipedia.org/wiki/Wateren_(hout). Ik zie de kippen die John en zijn vrouw voorzien van eieren en vlees, de immense groentetuin is ook voor eigen consumptie. Met de riante houtvoorraad wordt het huis verwarmd en het fornuis brandt erop. En met passie vertelt John over het gedroomde voedselbos; een biodivers ecosysteem dat binnenkort achter het huis wordt aangeplant: http://www.rivendellvillage.org/voedselbos.htm
John’s gedachtegoed is doorspekt met respect voor wat de natuur de mens kan geven. En dat bepaalt de wijze waarop hij ermee omgaat. ‘Tijd is de beste motivator’, glimlacht hij. ‘Maar veel mensen creëren hier zelf een tekort aan.’

‘Het is inspirerend om te zien hoe het anders kan’, reageert Ferdinand Kiestra. ‘Voor de afvalwaterketen is het zo dat we al vanaf de jaren 60 allerlei keuzes hebben gemaakt voor het verbeteren van de volksgezondheid en onze leefomgeving. Dat heeft geleid tot een systeem van instanties, regels en een technische infrastructuur. Dit hele systeem is afhankelijk geworden van eerder gemaakte keuzes en borduurt nog altijd voort op de ingezette weg. Alternatieven wegen daardoor in eerste instantie vaak niet op tegen de efficiency, betrouwbaarheid en het gemak van het huidige doorontwikkelde systeem. Maar het is heel verfrissend om dan een tegengeluid te horen, waardoor je jezelf de vraag stelt ‘waarom ook alweer?’ 

Wil je op dit artikel reageren of water & duurzaamheidsnieuws met ons delen, reageer dan via nvanheeswijk@aaenmaas.nl

 

verplichte velden

* verplichte.velden

Naam *
E-mail *
jouw reactie *
 
Hoeveel uren heeft een dag? (in cijfers)
*
 
Controle vraag:Geef antwoord op onderstaande vraag. Deze vraag wordt gesteld om te controleren of u een persoon bent en geen robot