‘De Energiefabriek’ winnaar Groene Parel 2009

Gisteravond is het project ‘de Energiefabriek’ van de Waterschappen, unaniem als winnaar uit de bus gekomen van klimaat innovatieprijs De Groene Parel 2009. Juryvoorzitter Jan Rotmans, hoogleraar Sustainable Transition & System Innovation Erasmus Universiteit: “de Energiefabriek is een typisch voorbeeld van een organisatie die uit zijn reguliere rol stapt om duurzame ambities te realiseren”.

Begin 2009 werden regionale en lokale organisaties opgeroepen hun innovatieve (voorbeeld-) klimaatprojecten in te dienen om mee te dingen in de positieve strijd om de Groene Parel 2009. Het winnende project ‘de Energiefabriek’ vertegenwoordigt de duurzame ambities van de waterschappen door waterzuiveringsinstallaties niet alleen energie te laten verbruiken, maar dit zelf op te wekken

De Energiefabriek
Er zit energie in je afvalwater. 13 waterschappen gaan gezamenlijk, voor verschillende locaties, verkennen hoe ze deze energie er slim uit kunnen halen en zo zuiveringen creëren die niet alleen het afvalwater schoon maken, maar ook groene energie opwekken. Al het water dat we dagelijks door het toilet en het afvoerputje spoelen wordt gezuiverd in de rioolwaterzuiveringen van de waterschappen. Al dat rioolwater bevat voldoende energie om aan het verbruik van de inwoners van Rotterdam te voldoen. Dat is meer dan de zuiveringen nodig hebben om in hun eigen energiebehoefte te voorzien. De vraag is: Hoe krijgen we die energie eruit in de vorm van groen gas, groene stroom of warmte? Deze vraag staat centraal bij de Energiefabriek, een project van inmiddels 13 waterschappen. De eerste ontwerpen rollen al van de band en worden in stelling gebracht voor realisatie. www.energiefabriek.com

Captains Diner De Groene Versnelling
De prestigieuze award werd door Ferdinand Kiestra en Judith Hoogenboom van Waterschap Aa en Maas namens de Waterschappen in ontvangst genomen tijdens het Captains Diner De Groene Versnelling in het Zalmhuis te Rotterdam. Hier waren kopstukken en vertegenwoordigers bijeen welke zich bezighouden met duurzaamheid en klimaatbeleid. Wiert-Jan de Raaf –directeur Rotterdam Climate Initiative– en Jan van den Heuvel –Milieudienst DCMR Rijnmond–  waren betrokken als gastheer en dinervoorzitter en Jan Rotmans zorgde voor de uitreiking van de Award, welke in deze spannende periode van klimaatonderhandelingen een positieve stimulans vormt voor de betrokkenen bij lokaal klimaatbeleid.

Diversiteit in genomineerde projecten
Na de beoordeling door de vakjury*, het tellen van de stemmen uit de zaal én de uitgebrachte stemmen via internet, bleken ‘Almen Energieneutraal in 2018’ van de Gemeente Lochem, ‘Klimaatschap Tilburg’ van de Gemeente Tilburg en ‘De Energiefabriek’ van Waterschap Aa en Maas namens de Waterschappen terecht genomineerde en kansrijke projecten. Het was niet eenvoudig om de winnaar te bepalen vanwege de diversiteit van de projecten. Opvallend is dat ieder project zijn eigen, sterke verdienste heeft.

De overige genomineerden, welke verrassend eindigden op een gedeelde tweede plaats, waren:

Almen Energieneutraal in 2018
Almen is een kleine kern, centraal gelegen binnen de gemeente Lochem. Binnen de dorpsraad Almen, de Federatie Almens Belang, is het plan gelanceerd om Almen in 2018 energieneutraal te laten zijn. Dit plan is vervolgens omarmd door de gemeente, waardoor een unieke samenwerking is ontstaan tussen overheid en burgers, op initiatief van de burgers van Almen. Het klimaatplan Almen gaat uit van een aantal stappen die door de burgers van Almen individueel genomen kunnen worden en sluit uitstekend aan bij de visie van de gemeente Lochem dat energieneutraliteit geen bestuurlijke ambitie moet zijn, maar dat dit vanuit de bevolking draagvlak moet krijgen. Het plan is namelijk door, met en voor de burgers is opgesteld. In de te nemen stappen van het klimaatplan Almen zitten burgerparticipatie, bewustwording en realisme op een natuurlijke manier verweven, waarbij op een interactieve manier burgers door middel van keukentafelgesprekken worden geënthousiasmeerd en betrokken. Op deze wijze is het Klimaatplan reproduceerbaar voor vele kernen en voor vele onderwerpen. Uiteindelijk resulteert het Klimaatplan Almen, behalve in energiebesparing, in duurzame lokale energievoorzieningen.

De jury beoordeelde het project Almen energieneutraal als een inspirerend voorbeeld van hoe de bottum up approach en een hoge mate van burgerparticipatie kunnen leiden tot daadkrachtig beleid. 

Klimaatschap Tilburg
Tilburg streeft er naar om in 2045 klimaatneutraal en klimaatbestendig te zijn. Hierbij werkt de gemeente samen met lokale partijen, in een innovatief samenwerkingsverband dat het Klimaatschap heet. 33 organisaties hebben zich aangesloten: ondernemers, bedrijven, opleidingsinstituten, buurgemeenten, belangenorganisaties, adviesbureaus en maatschappelijke organisaties. Zij onderschrijven de doelstellingen van het klimaatprogramma, en zetten zich gezamenlijk in voor een betere toekomst. De samenwerking in het Klimaatschap is georganiseerd in acht allianties (samenwerkingsverbanden). Deze allianties zijn ingedeeld op thema’s zoals energie, gezondheid, water, ruimtelijke ordening, duurzame bedrijventerreinen en gedrag. Binnen het Klimaatschap werken de leden samen aan de uitvoering van projecten en nemen zij nadrukkelijk ook hun eigen maatschappelijke verantwoordelijkheid om klimaatverandering het hoofd te bieden. Dat kan financiële voordelen hebben (burgers en bedrijven). En kan voortkomen uit wettelijke (gemeenten, waterschappen) of maatschappelijke taken (corporaties, onderwijs). In 2010 wordt een klimaatbureau opgericht dat de deelnemende partijen gaat ondersteunen.

Onderscheidend aspect van het klimaatschap Tilburg is volgens de jury de grote betrokkenheid van maatschappelijke partners waardoor het project een hoge politieke onafhankelijkheid kent.  

Doelstelling klimaat innovatieprijs De Groene Parel 2009
In lijn met de ambities van provincies en gemeenten en stimuleringsmaatregelen van het rijk voor het gebied van klimaatdoelstellingen is de klimaat innovatieprijs De Groene Parel geïnitieerd. De Groene Parel Award is DE pijler binnen deze Groene Versnelling. Het delen van kennis en ervaring van vooruitstrevende lokale klimaatinitiatieven is belangrijk om versnelling te kunnen brengen in de uitwerking van lokaal klimaatbeleid. Daarnaast zijn aanvullende doelstellingen het genereren van bekendheid voor vooruitstrevende projecten, die daarmee een inspiratiebron en stimulans zijn voor andere lokale partijen. Bovendien verbindt deze positieve strijd lokale bestuurders en beleidmakers met hun specifieke duurzame kennis en ervaring. Waardoor men de competenties en verantwoordelijkheden van elkaar (her)kent bestuurders en beleidmakers elkaar beter leren kennen en vinden.  Het traject van de klimaatinnovatieprijs De Groene Parel 2009 zet deze kansrijke vooruitstrevende projecten in de schijnwerpers. De winnaar ontvangt een kunstwerk en bijbehorende publiciteit.

*De vakjury van de Groene Parel 2009 bestaat uit onder meer de volgende leden: Maayke Damen, initiator Jongeren Kopenhagen Coalitie en jongerenvertegenwoordiger VN Commissie, Onno Hoes, gedeputeerde Provincie Noord-Brabant, Frans van Hove, voorzitter FME-CWM, Tom van der Horst, BU manager TNO Bouw en Ondergrond, Catrinus Jepma, hoogleraar Energie en Duurzaamheid RuG, Jan Klinkenberg, directeur Transumo, Mirjam de Rijk, directeur stichting Natuur en Milieu, Jan Rotmans, hoogleraar Sustainable Transition & System Innovation Erasmus Universiteit (juryvoorzitter), Cees Veerman, voorzitter Deltacommissie, Willem Vermeend, hoogleraar Economie Universiteit van Maastricht, Wiert-Jan de Raaf, directeur Rotterdam Climate Initiative (gastheer), Gerrit van Werven, directeur Energyvalley, e.v.a.